Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

सूत उवाच । सा प्रविष्टा समं तेन सुपुण्यममरेश्वरम् । माघकृष्णचतुर्दश्यां न मृत्युर्यत्र विद्यते

Transliteration

sūta uvāca | sā praviṣṭā samaṃ tena supuṇyamamareśvaram | māghakṛṣṇacaturdaśyāṃ na mṛtyuryatra vidyate

Translation

Sūta nói: “Nàng cùng với chàng bước vào thánh điện Amareśvara, nơi công đức tối thượng. Vào ngày mười bốn của nửa tháng tối trong tháng Māgha, tại đó tử thần không thể thắng thế.”

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• प्रविष्टा: entered
• प्रविष्टा: Kriya (Verbal predicate/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: प्र + विश् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: कृतान्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘entered’

• समम्: together
• समम्: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सम (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: अव्यय, सहार्थक (together/along with)

• तेन: with him
• तेन: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम (with him/by him)

• सुपुण्यम्: very holy
• सुपुण्यम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (very holy)

• अमरेश्वरम्: Amareśvara (the Lord of the immortals)
• अमरेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अमर + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (entered whom/which)

• माघकृष्णचतुर्दश्याम्: on Māgha dark-fortnight fourteenth
• माघकृष्णचतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघ + कृष्ण + चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; कालाधिकरण (on the 14th day of the dark fortnight of Māgha)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेधार्थक-निपात

• मृत्युः: death
• मृत्युः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (where)

• विद्यते: exists; is found
• विद्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु) (विद्-लभे/सत्तायाम्; √विद् as 'to exist' in Ātmanepada)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amareśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Sūta reveals the secret: the maiden and the sage enter the supremely meritorious Amareśvara shrine on Māgha dark caturdaśī; the temple radiates an aura of deathlessness, with Śiva’s presence overwhelming Yama’s domain.

Characters & Entities

• Amareśvara
• Māgha
• Kṛṣṇa Caturdaśī
• Mṛtyu (death)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-kṣetras are portrayed as zones of transcendent protection, where time and mortality are subdued by sacred merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Amareśvara, a Śiva shrine/tīrtha celebrated as supremely meritorious and associated with freedom from death on a sacred tithi.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observance tied to Māgha kṛṣṇa caturdaśī at Amareśvara (implying pilgrimage/worship on that date).