Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 73

Devanagari script

कामिन्याश्च विशेषेण प्राहैतच्छंकरात्मजः । कार्तिकेयो द्विजश्रेष्ठाः सत्यमेतन्मयोदितम्

Transliteration

kāminyāśca viśeṣeṇa prāhaitacchaṃkarātmajaḥ | kārtikeyo dvijaśreṣṭhāḥ satyametanmayoditam

Translation

Điều này, đặc biệt dành cho những người nữ mang lòng dục vọng và khắc khoải, đã được Kārttikeya—con của Śaṅkara—tuyên dạy. Hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, lời ta nói đây là chân thật.

Word by Word

• कामिन्याः: of the woman/maiden
• कामिन्याः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: कामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• विशेषेण: especially
• विशेषेण: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial instrumental: 'especially')

• प्राह: said/spoke
• प्राह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+अह्/ब्रू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• एतत्: this (statement)
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• शंकरात्मजः: Śaṅkara’s son
• शंकरात्मजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंकर + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शंकरस्य आत्मजः)

• कार्तिकेयः: Kārttikeya
• कार्तिकेयः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्तिकेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम

• द्विजश्रेष्ठाः: O best of the twice-born (Brahmins)
• द्विजश्रेष्ठाः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानां श्रेष्ठाः)

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Pratijna/Predicate (विधेय)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; वाक्ये विधेय-रूपेण

• एतत्: this
• एतत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• मया: by me
• मया: Kartr-karana (कर्ता/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• उदितम्: uttered/said
• उदितम्: Predicate (विधेय)
• Type: Verb
• Root: उद्+इ (धातु) → उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः (said/uttered)

Speaker

Kārttikeya (Skanda)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas (dvija-śreṣṭhāḥ)

Visual Art Cues

Scene: Kārttikeya stands or sits as teacher before a circle of brāhmaṇas; his right hand raised in instruction (vyākhyāna-mudrā). A subtle feminine figure in the background symbolizes the addressed kāminī audience.

Characters & Entities

• Kārttikeya
• Śaṅkara (Śiva)
• Dvijaśreṣṭha (addressed audience)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic teachings are framed with speaker-authority; Skanda affirms the reliability of the vowed observance and its fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The statement supports the same tīrtha-context (Khaṇḍaśilā/Kāmeśvara tradition) by guaranteeing the truth of its promised merits.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite; it reinforces the prior Trayodaśī-oriented worship teaching as trustworthy.