Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तमुद्दिश्य सहस्रांशुं यज्जलं परिक्षिप्यते । सावित्रेण च मन्त्रेण तेषां तज्जायते फलम्

Transliteration

tamuddiśya sahasrāṃśuṃ yajjalaṃ parikṣipyate | sāvitreṇa ca mantreṇa teṣāṃ tajjāyate phalam

Translation

Bất cứ nước nào được rảy ra hướng về Mặt Trời ngàn tia, lại kèm theo thần chú Sāvitrī, thì quả phúc ấy quy tụ về họ.

Word by Word

• तम्: him/that one
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम

• उद्दिश्य: having aimed at / addressing
• उद्दिश्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ud-√diś (दिश्) (कृदन्त; ल्यप्/त्वान्त)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगः; ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), ‘उद्दिश्य’ = having aimed at/with reference to

• सहस्रांशुम्: the Sun (thousand-rayed)
• सहस्रांशुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: sahasra-aṃśu (प्रातिपदिक; सहस्र + अंशु)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (सहस्राणि अंशवः यस्य)

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)

• जलम्: water
• जलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: jala (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• परिक्षिप्यते: is sprinkled/cast around
• परिक्षिप्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pari-√kṣip (क्षिप्)
• Form: लट्-लकारः (Present), कर्मणि-प्रयोगः (Passive), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्

• सावित्रेण: with the Sāvitra (Gāyatrī)
• सावित्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: sāvitra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; ‘सावित्र’ = relating to Savitṛ (Gāyatrī)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• मन्त्रेण: with a mantra
• मन्त्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: mantra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्; सर्वनाम

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम, ‘that’ (referring to the act/result)

• जायते: arises/comes to be
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √jan (जन्)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: phala (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

Speaker

Deva (likely Śiva) speaking to Devī

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī / Surēśvarī (addressed as Devī, Queen of the Gods)

Visual Art Cues

Scene: A brāhmaṇa at riverbank at dawn, hands cupped, casting a shining stream of water toward the rising Sun; the Sāvitrī mantra visualized as golden syllables around the solar disc.

Characters & Entities

• Sūrya (Sahasrāṃśu)
• Sāvitrī mantra (Gāyatrī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mantra and intention (uddeśa) determine the fruit of an act; the verse emphasizes the power of Sāvitrī-linked solar worship within dharmic time.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse glorifies Sūrya-arghya practice rather than a named place; within Tīrthamāhātmya it supports the sanctity of water-offerings connected to sacred rivers like Gaṅgā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering/sprinkling water toward the Sun (arghya-like act) accompanied by the Sāvitrī (Gāyatrī) mantra.