Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

यत्र तप्त्वा तपस्तीव्रं याज्ञवल्क्येन धीमता । संप्राप्ता निखिला वेदा गुरुणाऽपहृताश्च ये

Transliteration

yatra taptvā tapastīvraṃ yājñavalkyena dhīmatā | saṃprāptā nikhilā vedā guruṇā'pahṛtāśca ye

Translation

Tại thánh địa ấy, bậc trí Yājñavalkya đã tu khổ hạnh mãnh liệt; và cũng tại đó, ngài đã thu hồi trọn vẹn tất cả các Veda mà trước kia vị thầy đã lấy lại.

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्धबोधक देशवाचक (relative locative adverb)

• तप्त्वा: having performed austerity; having heated/undertaken penance
• तप्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal)

• तपः: austerity; penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• तीव्रम्: intense
• तीव्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तीव्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• याज्ञवल्क्येन: by Yājñavalkya
• याज्ञवल्क्येन: Karana (Instrument/Agentive instrumental)
• Type: Noun
• Root: याज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• धीमता: wise
• धीमता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (याज्ञवल्क्यस्य)

• संप्राप्ताः: obtained; regained
• संप्राप्ताः: Kriya-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + प्र + आप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय-विशेषण (predicate)

• निखिलाः: all; entire
• निखिलाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• वेदाः: the Vedas
• वेदाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• गुरुणा: by the teacher
• गुरुणा: Kartr̥/Agent (Agentive instrumental)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• अपहृताः: taken away; removed
• अपहृताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अप + हृ (धातु) → अपहृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (वेदाः)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• ये: which
• ये: Anvaya-link (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun)

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta continuing the tīrtha-māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Yājñavalkya-samudrava

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Yājñavalkya, austere and radiant, performs severe tapas near the āśrama water; a vision of Vedic light/mantras returning—depicted as luminous palm-leaf scrolls or syllables (oṃ, vyāhṛtis) descending.

Characters & Entities

• Yājñavalkya
• Veda
• Guru

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True knowledge is restored through disciplined tapas performed with sincerity at a sanctified place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse praises a particular tīrtha introduced in this adhyāya as the place where Yājñavalkya’s intense austerity bore fruit (the exact toponym is outside this snippet).

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (intense austerity) is highlighted as the means by which spiritual and scriptural attainment is regained.