Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

Devanagari script

शक्र उवाच । तव प्रसादात्संजातं ममैश्वर्यमनुत्तमम् । यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु तत्सर्वं गृहसंस्थितम्

Transliteration

śakra uvāca | tava prasādātsaṃjātaṃ mamaiśvaryamanuttamam | yatkiṃcittriṣu lokeṣu tatsarvaṃ gṛhasaṃsthitam

Translation

Śakra thưa rằng: “Nhờ ân phúc của Ngài, quyền uy tối thượng, vô song đã khởi lên nơi con. Bất cứ điều gì hiện hữu trong ba cõi, thảy đều được an lập vững bền trong lãnh vực của con.”

Word by Word

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचनम् (masc. nom. sg.)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (perfect); प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम् (3rd sg. perfect)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी; एकवचनम् (gen. sg.; ‘of you/your’)

• प्रसादात्: from (your) grace
• प्रसादात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी; एकवचनम् (masc. ablative singular)

• संजातम्: arisen; obtained
• संजातम्: Kriya (Predicative state/क्रियाभाव)
• Type: Adjective
• Root: सम्-जा (धातु) → संजात (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम् (neut. nom./acc. sg.; predicative with ऐश्वर्यम्)

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी; एकवचनम् (gen. sg.)

• ऐश्वर्यम्: sovereignty; lordship; power
• ऐश्वर्यम्: Karta (Subject in nominal sentence/कर्तृस्थानी)
• Type: Noun
• Root: ऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम् (neut. nom./acc. sg.)

• अनुत्तमम्: unsurpassed; supreme
• अनुत्तमम्: Karta (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम् (neut. nom./acc. sg.; qualifying ऐश्वर्यम्)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (Correlative object/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम् (neut. nom./acc. sg.; relative)

• किंचित्: anything whatsoever
• किंचित्: Karma (Indefinite object/कर्म)
• Type: Indeclinable
• Root: किंचित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
• Form: अव्ययप्राय-प्रयोगः; अनिश्चितपरिमाणवाचक (indeclinable-like indefinite: anything/something)

• त्रिषु: in the three
• त्रिषु: Adhikarana (Location/देशाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: बहुवचन-प्रयोगः; सप्तमी-विभक्तिः; बहुवचनम्; (locative plural; numeral adjective)

• लोकेषु: worlds
• लोकेषु: Adhikarana (Location/देशाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी; बहुवचनम् (masc. locative plural)

• तत्: that
• तत्: Karta (Correlative subject/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम् (neut. nom./acc. sg.; correlative)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karta (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम् (neut. nom./acc. sg.; qualifying तत्)

• गृहसंस्थितम्: situated in (my) house; kept at home
• गृहसंस्थितम्: Kriya (Predicative state/क्रियाभाव)
• Type: Adjective
• Root: गृह + संस्थित (प्रातिपदिक); संस्थित = सम्-स्था (धातु) → क्त
• Form: तत्पुरुष-समासः (गृहे संस्थितम्); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम् (neut. nom./acc. sg.; predicative)

Speaker

Śakra (Indra)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Tripurāntaka (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Śakra (Indra), humbled, speaks in praise: acknowledging that his unrivaled sovereignty and the contents of the three worlds are secured by Śiva’s grace; he stands with folded hands before Tripurāntaka.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Three worlds (trailokya)
• Prasāda (grace)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even cosmic power is depicted as dependent upon divine grace; gratitude and humility are proper responses to bestowed sovereignty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha context of Nāgarakhaṇḍa 122 where Śiva (Tripurāntaka) grants boons and reveals the potency of the place through immediate fulfillment.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse is a testimonial of grace (prasāda) and resultant aiśvarya.