Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 96

Devanagari script

अष्टषष्टिषु गोत्रेषु मिलितेषु यथाक्रमम् । तत्प्रत्यक्षं विशुद्धो यः स शुद्धः पंक्तिपावनः

Transliteration

aṣṭaṣaṣṭiṣu gotreṣu militeṣu yathākramam | tatpratyakṣaṃ viśuddho yaḥ sa śuddhaḥ paṃktipāvanaḥ

Translation

Khi sáu mươi tám dòng tộc được tụ hội theo đúng thứ tự, người nào được thấy rõ (bằng dấu hiệu hiển nhiên) là thanh tịnh, người ấy thật sự thanh tịnh, là bậc làm thanh tịnh cả hàng người thọ thực.

Word by Word

• अष्टषष्टिषु: among the sixty-eight
• अष्टषष्टिषु: अधिकरण (Location/Domain)
• Type: Noun
• Root: अष्टषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समासात्मक संख्या-शब्दः (अष्ट + षष्टि = 68), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचनम्

• गोत्रेषु: in the lineages (gotras)
• गोत्रेषु: अधिकरण (Location/Domain)
• Type: Noun
• Root: गोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचनम्

• मिलितेषु: when/that are assembled
• मिलितेषु: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मिल् (धातु) → मिलित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचनम्; ‘गोत्रेषु’ इत्यस्य विशेषणम्

• यथाक्रमम्: in due order
• यथाक्रमम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा + क्रम (अव्ययीभाव-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; अव्ययम् (adverb)

• तत्प्रत्यक्षम्: by direct perception
• तत्प्रत्यक्षम्: क्रियाविशेषण (Adverbial/Instrumental sense)
• Type: Adjective
• Root: तद् + प्रत्यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (तस्य प्रत्यक्षम् = directly known/seen by him), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; अत्र क्रियाविशेषणवत्

• विशुद्धः: completely pure
• विशुद्धः: विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: वि + शुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

• यः: who
• यः: कर्ता (Subject; relative clause)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्यय-सम्बन्धी (correlative)

• शुद्धः: pure
• शुद्धः: विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: शुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

• पंक्तिपावनः: purifier of the dining line/company
• पंक्तिपावनः: विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: पंक्ति + पावन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (पंक्तेः पावनः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

Speaker

Narrative voice (contextual; likely Sūta relating the tīrtha-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A formal assembly of many gotras seated in order; a central figure marked as ‘pure’ by signs of austerity and calm; a shared dining line prepared for śrāddha/feast, with the central person as pankti-pāvana.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True purity is recognized by direct, evident conduct and state, and such a person elevates the community.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within a tīrtha-māhātmya passage; the specific kuṇḍa/tīrtha is clarified in the surrounding verses of Adhyāya 113.

What ritualistic prescription is mentioned?

It implies ritual-social validation of purity within an ordered assembly, relevant to communal rites and shared meals.