Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

Devanagari script

ततः कुष्ठविनिर्मुक्तो द्वादशार्कसमप्रभः । निष्क्रांतः सलिलात्तस्माद्धर्षेण महतान्वितः

Transliteration

tataḥ kuṣṭhavinirmukto dvādaśārkasamaprabhaḥ | niṣkrāṃtaḥ salilāttasmāddharṣeṇa mahatānvitaḥ

Translation

Bấy giờ, thoát khỏi bệnh phong hủi, thân ngài rực sáng như mười hai mặt trời; ngài bước ra khỏi dòng nước ấy, tràn đầy hoan hỷ lớn lao.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण)

• कुष्ठविनिर्मुक्तः: freed from leprosy
• कुष्ठविनिर्मुक्तः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुष्ठ (प्रातिपदिक) + वि-नि-√मुच् (धातु)
• Form: तत्पुरुष-समास; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘freed’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृविशेषणं

• द्वादशार्कसमप्रभः: having a radiance equal to twelve suns
• द्वादशार्कसमप्रभः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्या-प्रातिपदिक) + अर्क (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (यस्य प्रभा द्वादशार्कसमाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृविशेषणं

• निष्क्रांतः: came out
• निष्क्रांतः: Kriya (Predicative action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निस्-√क्रम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘gone out/emerged’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सलिलात्: from the water
• सलिलात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादान

• तस्मात्: from there
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th), एकवचन; ‘from that (place)’

• हर्षेण: with joy
• हर्षेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: हर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण

• महता: great
• महता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणं ‘हर्षेण’

• अन्वितः: accompanied (by)
• अन्वितः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्वित (प्रातिपदिक; √अन्वि-इ/अनु-इ भाव)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘endowed/attended’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृविशेषणं

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śaṅkha-tīrtha

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: The king rises from the sacred water completely healed, his body shining with extraordinary brilliance, while companions witness in astonished joy.

Characters & Entities

• Sūta
• King
• Śaṅkha-tīrtha (context)
• Kuṣṭha (leprosy)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred waters, approached with dharma and faith, are portrayed as channels of purification and restoration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śaṅkha-tīrtha, whose water grants the celebrated benefit.

What ritualistic prescription is mentioned?

The described fruit follows the prior prescribed snāna at the tīrtha.