Adhyaya 104

Verse 1

ऋषय ऊचुः । राक्षसैस्तत्र लिंगानि यानि भक्त्या समन्वितैः । स्थापितानि च माहात्म्यं तेषां सूत प्रकीर्तय

Các hiền triết thưa: Ôi Sūta, xin hãy tuyên dương sự vĩ đại của những liṅga đã được các Rākṣasa đầy lòng sùng kính thiết lập tại nơi ấy.

Verse 2

सूत उवाच । तेषां पूजाकृते रौद्रा राक्षसा बलवत्तराः । लंकापुर्याः समायांति सदैव शतशः पुरा

Sūta nói: Để cúng thờ các liṅga ấy, thuở xưa những Rākṣasa hung bạo, sức mạnh vượt trội, từ thành Laṅkā vẫn thường kéo đến từng trăm, không ngừng nghỉ.

Verse 3

आगच्छन्तो व्रजन्तस्ते मार्गे क्षेत्रे च तत्र च । भक्षयन्ति जनौघांश्च बालवृद्धाञ्जनानपि

Khi chúng đến rồi đi—trên đường và cả trong khu thánh địa ấy—chúng nuốt chửng từng đoàn người, cả trẻ nhỏ lẫn người già cũng không tha.

Verse 4

ततस्ते मानवाः सर्वे प्रद्रवंतः समंततः । इतश्चेतश्च धावन्ति प्राणरक्षणतत्पराः

Bấy giờ mọi người hoảng loạn, chạy trốn tứ phía; họ lao đi đây đó, chỉ một lòng lo giữ lấy mạng sống.

Verse 5

तथान्ये बहवो गत्वा ह्ययोध्याख्यां महापुरीम् । रामपुत्रं नृपश्रेष्ठं कुशं प्रोचुः सुदुःखिताः

Cũng vậy, nhiều người khác đã đến đại thành Ayodhyā và trong nỗi khổ sâu nặng, họ tâu báo với Kuśa—bậc vương thượng, con trai của Rāma.

Verse 6

तव पित्रा समं प्राप्ताः पूर्वं ये राक्षसा नृप । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे विभीषणपुरःसराः

Tâu đại vương, những Rākṣasa trước kia từng đến cùng phụ vương của ngài—do Vibhīṣaṇa dẫn đầu—nay đã tới thánh địa Hāṭakeśvara.

Verse 7

संस्थापितानि लिंगानि चतुर्वक्त्राणि तत्र वै । राक्षसेंद्रैः स्वमन्त्रैस्तैस्तस्य क्षेत्रस्य पश्चिमे

Tại đó, ở phía tây của thánh địa ấy, các chúa tể Rākṣasa đã an vị những liṅga bốn mặt, dùng chính thần chú của họ.

Verse 8

तेनैव चानुषंगेण समागच्छंति नित्यशः । तस्मिन्क्षेत्रे प्रकुर्वंति तथा लोकस्य भक्षणम्

Và chính do mối liên hệ ấy, chúng cứ ngày ngày kéo đến; trong thánh địa đó, chúng thực hiện việc nuốt chửng dân chúng.

Verse 9

यदि वा तानि लिंगानि कश्चित्संपूजयेन्नरः । सद्यो विनाशमायाति सोऽप्यनर्थो महानभूत्

Và nếu có người nào thờ phụng những liṅga ấy, người ấy sẽ lập tức gặp diệt vong; vì thế điều đó cũng trở thành một tai ương lớn.

Verse 10

तस्माद्यदि न रक्षा नः करिष्यसि महीपते । तच्छनैर्यास्यते लोकः सर्वोऽयं संक्षयं ध्रुवम्

Vì thế, hỡi chúa tể của cõi đất, nếu ngài không che chở chúng tôi, thì dần dần toàn thể dân chúng này chắc chắn sẽ đi đến diệt vong.

Verse 11

तच्च क्षेत्रं विशेषेण यत्रागच्छंति ते सदा । राक्षसाः क्रूरकर्माणो महामांसस्य लोलुपाः

Và chính khu vực đặc biệt của thánh địa ấy—nơi chúng luôn kéo đến—bị quấy nhiễu bởi bọn Rākṣasa hành vi tàn bạo, tham lam vô độ đối với thịt.

Verse 12

तच्छ्रुत्वा स नृपस्तूर्णं स्वामात्यानां न्यवेदयत् । राज्यभारं ततस्तत्र बलेन सहितो ययौ

Nghe vậy, nhà vua liền mau chóng báo cho các đại thần, giao phó gánh nặng trị quốc cho họ, rồi cùng quân đội lên đường đến nơi ấy.

Verse 13

अथ प्राप्तं कुशं दृष्ट्वा हतशेषा द्विजोत्तमाः । प्रोचुस्तं भर्त्सयित्वा तु वचनैः परुषाक्षरैः

Bấy giờ, thấy Kuśa đến, các bậc Bà-la-môn tối thượng—chỉ còn sót lại sau cuộc tàn sát—liền quở trách ông bằng những lời lẽ gay gắt.

Verse 14

किमेवं क्रियते राज्यं यथा त्वं क्षत्रियाधमः । करोषि यत्र विध्वंसं राक्षसै र्नीयते जनः

Đó là vương đạo kiểu gì, khi ngươi—kẻ hèn nhất trong hàng Sát-đế-lỵ—lại để cho sự tàn phá xảy ra, nơi dân chúng bị loài La-sát bắt mang đi?

Verse 15

नूनं जातो न रामेण भवान्रावणसंभवः । येनोपेक्षसि सर्वान्नो राक्षसैः परिपीडितान्

Hẳn ngươi chẳng phải sinh từ dòng dõi Rāma, mà là hậu duệ của Rāvaṇa; bởi ngươi bỏ mặc tất cả chúng ta đang bị loài La-sát áp bức.

Verse 16

सत्यमेतत्पुरा प्रोक्तं नीतिशास्त्रविचक्षणैः । यस्य वर्णस्य यो राजा स वर्णः सुखमेधते

Điều ấy quả thật đúng, như các bậc minh triết thông tường chính đạo trị quốc đã dạy từ thuở xưa: varṇa nào có vị vua tận tâm với varṇa ấy, thì varṇa ấy hưng thịnh trong an lạc.

Verse 17

तस्मात्त्वं राक्षसोद्भूतो राक्षसैर्द्विजसत्तमान् । उपेक्षसे ततः सर्वान्भक्ष्यमाणांस्तथापरान्

Vì thế, ngươi hẳn là kẻ sinh từ loài Rākṣasa; bởi ngươi làm ngơ trước các bậc nhị sinh tối thượng đang bị Rākṣasa xâu xé làm mồi, và cũng vậy, trước hết thảy những người khác đang bị nuốt chửng.

Verse 18

आर्तानां यत्र लोकानां दोषैः पार्थिवसंभवैः । पतंत्यश्रूणि भूपृष्ठे तत्र राजा स दोषभाक्

Nơi nào nước mắt của dân chúng khổ đau rơi xuống mặt đất vì những lỗi lầm phát sinh từ nhà vua, thì chính tại đó nhà vua ấy trở thành kẻ gánh lấy tội lỗi ấy.

Verse 19

कुश उवाच । प्रसादः क्रियतां विप्रा न मया ज्ञातमीदृशम् । राक्षसेभ्यः समुत्पन्नो ब्राह्मणानां पराभवः

Kuśa thưa: “Xin các bậc vipra đoái thương; ta không hề biết chuyện như vậy—rằng từ loài Rākṣasa lại phát sinh sự sỉ nhục đối với các Brāhmaṇa.”

Verse 20

अद्यप्रभृति यः कश्चिद्विनाशं नीयते क्वचित् । ब्राह्मणो वाऽथवाऽन्योऽपि तद्भवेन्मम पातकम्

Từ hôm nay trở đi, nếu bất cứ ai ở bất cứ nơi đâu bị dẫn đến diệt vong—dù là Brāhmaṇa hay người nào khác—xin cho điều ấy trở thành tội của ta.

Verse 21

एवमुक्त्वा ततस्तूर्णं प्रेषयामास राघवः । विभीषणाय संक्रुद्धो दूतं भयविवर्जितम्

Nói xong, Rāghava lập tức sai một sứ giả—vô úy, không nao núng—trong cơn phẫn nộ, đến gặp Vibhīṣaṇa.

Verse 22

गच्छ दूत द्रुतं गत्वा त्वया वाच्यो विभीषणः । रामोचितस्त्वया स्नेहो मया सह कृतो महान्

Hỡi sứ giả, hãy đi mau. Ngươi phải nói với Vibhīṣaṇa rằng: 'Một tình bạn vĩ đại, xứng đáng với Rāma, đã được ngươi kết giao với ta'.

Verse 23

यद्राक्षसगणैः सार्धं मम भूमिं समंततः । त्वं क्लेशयसि दुर्बुद्धे मां विश्वास्य सुभाषितैः

Tuy nhiên, cùng với đám rākṣasa, ngươi quấy nhiễu đất đai của ta khắp mọi nơi, hỡi kẻ có tâm địa độc ác, sau khi đã chiếm được lòng tin của ta bằng những lời đường mật.

Verse 24

मम पित्रा कृतेयं ते प्रतिष्ठा राक्षसाधम । तेन नो हन्मि ते भ्राता यथा तातेन शातितः

Hỡi kẻ đê hèn nhất trong loài rākṣasa! Địa vị cao quý này của ngươi là do cha ta thiết lập. Vì thế, giờ đây ta sẽ giết anh em của ngươi, giống như cha ta đã từng khuất phục cha ngươi.

Verse 25

विषवृक्षोऽपि यो वृद्धिं स्वयमेव प्रणीयते । कथं संछिद्यते सोऽत्र स्वयमेव मनीषिभिः

Ngay cả một cái cây độc tự lớn lên bằng sức sống của chính nó - làm sao các bậc hiền triết nỡ chặt bỏ nó ở đây, nếu nó cứ tự mình vươn lên?

Verse 26

तस्मादद्य दिनादूर्ध्वं यदि कश्चिन्निशाचरः । समुद्रस्योत्तरं पारं कथंचिदागमिष्यति

Vì vậy, kể từ ngày hôm nay, nếu bất kỳ kẻ đi đêm (rākṣasa) nào bằng cách nào đó đến được bờ phía bắc bên kia đại dương...

Verse 27

तदहं सत्वरं प्राप्य लंकां तव पुरीमिमाम् । ससैन्यो ध्वंसयिष्यामि तथा सर्वान्निशाचरान्

Ta sẽ nhanh chóng đến Lanka, thành phố của ngươi, và cùng với quân đội của mình, ta sẽ phá hủy nó cũng như tất cả các loài dạ xoa.

Verse 28

त्वां च बद्ध्वा दृढैः पाशैर्निगडैश्च सुसंयतम् । कारासंस्थं करिष्यामि सद्य एव न संशयः

Và cả ngươi nữa, bị trói chặt bằng dây thừng và xiềng xích vững chắc, ta sẽ tống ngươi vào ngục ngay trong ngày hôm nay; điều đó không còn nghi ngờ gì nữa.

Verse 29

एवमुक्तस्ततो दूतो गत्वा सेतुं द्रुतं ततः । दृष्ट्वा रामेश्वरं देवं यावदग्रे व्यव स्थितः

Nghe xong, sứ giả vội vã đến Setu. Sau đó, khi chiêm ngưỡng thần Rameshwara linh thiêng, ông đứng lại đó trước mặt ngài.

Verse 30

तावत्पृष्टो जनैः कैश्चित्कस्त्वं वत्स इहागतः । केन कार्येण नो ब्रूहि नात्र गच्छंति मानवाः

Bấy giờ, một số người hỏi chàng: 'Này chàng trai trẻ, ngươi là ai mà đến đây? Hãy nói cho chúng tôi biết, vì việc gì? Bởi vì con người không đi tiếp từ đây.'

Verse 31

दूत उवाच । अहं कुशेन भूपेन विभीषणगृहं प्रति । प्रेषितः कार्यमुद्दिश्य तत्र यास्याम्यहं कथम्

Sứ giả đáp: 'Ta được vua Kuśa phái đến nhà của Vibhīṣaṇa vì một nhiệm vụ quan trọng. Vậy, ta phải đi đến đó bằng cách nào?'

Verse 32

जना ऊचुः । नातः परं नरः कश्चिद्गन्तुं शक्तः कथंचन । भग्नः सेतुर्यतो मध्ये रामेणाक्लिष्टकर्मणा

Dân chúng thưa rằng: “Không một người nào có thể vượt qua điểm này bằng bất cứ cách nào, vì cây cầu Setu đã bị gãy ở giữa do Rāma, bậc không mỏi mệt trong công hạnh, phá vỡ.”

Verse 33

तस्मादत्रैव ते कार्यं सिद्धिं दूत प्रयास्यति । विभीषणकृतं सर्वं दर्शनात्तस्य रक्षसः

“Vì thế, ngay tại đây sứ mệnh của ngươi sẽ thành tựu, hỡi sứ giả. Mọi điều do Vibhīṣaṇa sắp đặt sẽ được hoàn thành chỉ nhờ được diện kiến vị rākṣasa ấy (Vibhīṣaṇa).”

Verse 34

सर्वदा राक्षसेन्द्रोऽसौ शुभं रामेश्वरत्रयम् । त्रिकालं पूजयत्येव नियमं समुपाश्रितः

Vị chúa tể Rākṣasa ấy luôn tôn kính bộ ba linh thiêng, cát tường của các liṅga Rāmeśvara; nương tựa nơi giới hạnh thanh tịnh, ngài không hề gián đoạn việc thờ phụng vào ba thời mỗi ngày.

Verse 35

लंकाद्वारे स्थितो यो वै सेतुखण्डे महेश्वरः । प्रभाते कुरुते तस्य स्वयं पूजां विभीषणः

Maheśvara ngự nơi cửa ngõ Laṅkā trong vùng Setu—chính Vibhīṣaṇa tự tay cử hành lễ thờ phụng Ngài vào lúc rạng đông.

Verse 36

जलमध्यगतं यच्च सेतुखंडं द्वितीयकम् । तत्र रामेश्वरो यश्च मध्याह्ने तं प्रपूजयेत्

Và ngôi đền Setu thứ hai, nằm giữa lòng nước—tại đó có Rāmeśvara an trú; nên thờ phụng Ngài vào giờ chính ngọ với lòng tôn kính đặc biệt.

Verse 37

एनं देव निशीथे च सर्वदागत्य भक्तितः । संपूजयेन्न सन्देहः सत्यमेतत्प्रकीर्तितम्

Chính vị Chúa Tể này, dù vào giờ nửa đêm, cũng nên luôn đến gần với lòng sùng kính và phụng thờ trọn vẹn—không chút nghi ngờ; điều ấy được tuyên xưng là chân thật.

Verse 38

तस्मात्तिष्ठ त्वमव्यग्रः स्थानेऽत्रैव समाहितः । यावदागमनं तस्य राक्षसस्य महात्मनः

Vì vậy, hãy ở lại đây, không xao động, an nhiên và chuyên tâm ngay tại chốn này, cho đến khi vị Rākṣasa đại tâm ấy đến.

Verse 39

तेनैव सहितः पश्चात्स्वेच्छया तस्य मन्दिरम् । प्रयास्यसि गृहं वापि स्वकीयं तद्विसर्जितः

Sau đó, cùng đi với ông ấy, ngươi có thể tùy ý—đến đền thờ của ông ấy, hoặc khi được ông ấy cho lui, thì trở về nhà mình.

Verse 40

अथ तेषां तदाकर्ण्य स दूतो हर्षसंयुतः । बाढमित्येव चोक्त्वाथ तत्र चैव व्यवस्थितः

Nghe lời họ, sứ giả tràn đầy hoan hỷ, đáp: “Được vậy,” rồi đứng lại ngay tại đó.

Verse 41

अथ प्राप्ते निशार्धे स राक्षसैः परिवारितः । विभीषणः समायातस्तस्मिन्नायतने शुभे

Rồi khi nửa đêm đã đến, Vibhīṣaṇa, được các Rākṣasa vây quanh, đã đến nơi thánh địa cát tường ấy.

Verse 42

विमानवरमारूढः स्तूयमानः समन्ततः । राक्षसैर्बंदिरूपैस्तैर्गीयमानस्तथा परैः

Ngự trên cỗ vimāna thượng hảo, Ngài được tán dương khắp bốn phương—được các Rākṣasa làm người xướng ca tụng hát, và cả những kẻ khác nữa.

Verse 43

उत्तीर्य च विमानाग्र्यात्कृत्वाऽथ त्रिः प्रदक्षिणाम् । रामेश्वरं प्रणम्योच्चैः स्तोत्रमेतच्चकार सः

Bước xuống khỏi vimāna tối thượng, Ngài liền đi nhiễu ba vòng; cúi lạy Rāmeśvara, Ngài cất tiếng cao tụng đọc bài tán này.

Verse 44

नमस्ते देवदेवेश भक्तानामभयप्रद । सर्वतः पाणिपादं ते सर्वतोक्षिशिरोमुखम्

Kính lễ Ngài, Chúa tể của chư thiên, Đấng ban vô úy cho người mộ đạo. Tay chân Ngài hiện hữu khắp nơi; mắt, đầu và dung nhan Ngài cũng khắp mọi phương.

Verse 45

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं चंद्रस्त्वं प्रभाकरः । त्वं विष्णुस्त्वं चतुर्वक्त्रः शक्रस्त्वं परमेश्वरः

Ngài là tế lễ; Ngài là tiếng hô vaṣaṭ. Ngài là Trăng; Ngài là Mặt Trời. Ngài là Viṣṇu; Ngài là Brahmā bốn mặt; Ngài là Śakra (Indra); Ngài là Đấng Tối Thượng.

Verse 47

यथा काष्ठगतो वह्निः संस्थितोऽपि न लक्ष्यते । मूढैः सर्वत्रसंस्थोपि तथा त्वं नैव लक्ष्यसे

Như lửa ẩn trong gỗ, tuy có mà chẳng thấy—cũng vậy, dẫu Ngài ngự khắp nơi, kẻ mê muội vẫn không nhận ra Ngài.

Verse 48

यथा दधिगतं सर्पिर्निगूढत्वेन संस्थितम् । चराचरेषु भूतेषु तथा त्वं देव संस्थितः

Như bơ tinh (ghee) ẩn kín trong sữa chua, cũng vậy, ôi Thần linh, Ngài ngự ẩn trong muôn loài—cả hữu tình chuyển động lẫn vô tình bất động.

Verse 49

यथा जलं धरापृष्ठात्खनन्नाप्नोति मानवः । तथा त्वां पूजयन्नित्यं मोक्षमाप्नोत्यसंशयम्

Như người ta đào xuống lòng đất thì gặp nước, cũng vậy, ai hằng ngày thờ phụng Ngài sẽ đạt Môkṣa—giải thoát—không chút nghi ngờ.

Verse 50

तावच्च दुर्लभः स्वर्गस्तावच्छूराश्च शत्रवः । यावदेव न सन्तोषं त्वं करोषि शरीरिणाम्

Chừng nào Ngài chưa ban sự tri túc cho kẻ mang thân, chừng ấy cõi trời vẫn khó đạt, và kẻ thù hung hãn vẫn còn dai dẳng.

Verse 51

तावल्लक्ष्मीश्चला नॄणां तावद्रोगाः पृथग्विधाः । न यावद्देवदेव त्वं सन्तोषं संप्रयास्यसि

Phúc lộc (Lakṣmī) của con người vẫn đổi thay, bệnh tật muôn dạng vẫn còn—cho đến khi, ôi Đấng Thần của chư thần, Ngài ban sự tri túc.

Verse 52

तावत्पुत्रोद्भवं दुःखं तथा प्रियसमु द्भवम् । यावत्त्वं देव नायासि सन्तोषं देहिनामिह

Nỗi khổ do con cái sinh ra, và nỗi khổ do điều yêu quý sinh ra, còn kéo dài—cho đến khi, ôi Thần linh, Ngài đem sự tri túc đến cho kẻ mang thân nơi đây.

Verse 53

एवं स्तुत्वा ततो लिंगं स्नापयित्वा यथाविधि । गन्धानुलेपनैदिव्यैर्मर्दयामास वै ततः

Sau khi tán thán như vậy, ông liền tắm rửa liṅga đúng theo nghi thức; rồi lại xoa thoa bằng hương thơm và dầu xức thiêng liêng, nhiệm mầu.

Verse 54

पारिजातकपुष्पैश्च तथा सन्तानसम्भवैः । कल्पपादपसंभूतैस्तथा मन्दारजैरपि

Ông cúng dường bằng hoa pārijāta, bằng hoa nở từ cây santāna; bằng hoa sinh từ những cây như ý, và cả hoa mandāra nữa.

Verse 55

पूजां चक्रे सुविस्तीर्णा श्रद्धया परया युतः । दिव्यैराभरणैर्भूष्य दिव्यवस्त्रैस्ततः परम्

Với lòng tín kính tối thượng, ông cử hành lễ cúng rộng lớn và trang nghiêm; lại trang sức (Thần) bằng bảo sức cõi trời, rồi tiếp đó khoác lên y phục thiêng liêng.

Verse 56

स च गीतं स्वयं चक्रे तालमादाय पाणिना । मूर्छातालकृतं रम्यं सप्तस्वरविराजितम्

Rồi chính ông tự soạn và cất tiếng hát, lấy tay giữ nhịp; khúc ca ấy mỹ diệu, được sắp đặt theo các mūrchā và tāla, rạng ngời bởi vẻ huy hoàng của bảy âm.

Verse 57

तानयुक्त्या समोपेतं ग्रामै रागैः स्वलंकृतम् । एवं कृत्वा स शुश्रूषा तस्य देवस्य भक्तितः

Khúc ca ấy được điểm xuyết bằng những biến hóa âm thanh thích hợp, lại trang sức bởi các grāma và rāga; làm như vậy, với lòng bhakti, ông phụng sự vị Thần ấy.

Verse 58

यावत्संप्रस्थितो भूयो लंकां प्रति विभीषणः । तावद्दूतोऽग्रतः स्थित्वा कुशवाक्यमुवाच ह

Khi Vibhīṣaṇa lại lên đường hướng về Laṅkā, một sứ giả đứng trước mặt ông và truyền đạt lời của Kuśa.

Verse 59

विशेषतस्तु तेनोक्तं यत्तस्य पुरतः पुरा । अतिकोपाभिभूतेन प्ररक्तनयनेन च

Đặc biệt, sứ giả thuật lại điều đã từng được nói ngay trước mặt ông—bởi kẻ bị cơn thịnh nộ dữ dội chế ngự, đôi mắt đỏ ngầu vì giận.

Verse 60

तच्छ्रुत्वाथ प्रणम्योच्चैर्दूतं प्राह विभीषणः । कृतांजलिपुटो भूत्वा विनयावनतः स्थितः

Nghe vậy, Vibhīṣaṇa cúi lạy rồi kính cẩn thưa với sứ giả; chắp tay trong thế añjali, ông đứng với lòng khiêm cung.

Verse 61

यद्येवं विहितं राज्ये रामपुत्रस्य राक्षसैः । तन्नूनं तन्मया सर्वं विहितं दूतसत्तम

“Nếu những việc như thế đã xảy ra trong vương quốc của con trai Rāma do bọn rākṣasa gây nên, thì hẳn tất cả đều do chính ta làm, hỡi sứ giả ưu tú,” (Vibhīṣaṇa nói).

Verse 62

तस्मान्महाप्रसादो मे कृतस्तेन महात्मना । कुशेन प्रेषितो यस्त्वं मम मूर्खस्य संनिधौ

“Vì thế, bậc đại tâm Kuśa đã ban cho ta ân huệ lớn—khi sai ngươi đến trước mặt ta, kẻ ngu muội này.”

Verse 63

एवमुक्त्वा स तान्सर्वाञ्छोधयामास राक्षसान् । ये गत्वा भूतले मर्त्यान्ध्वंसयंति सदैव हि

Nói như vậy xong, ngài liền sửa trị và răn dạy hết thảy các rākṣasa—những kẻ xuống cõi trần, luôn luôn áp bức và hủy diệt loài người.

Verse 64

ततस्तत्रैव चानीय तस्य दूतस्य संनिधौ । प्रत्येकं तानुवाचेदं कोपादश्रूणि चोत्सृजन्

Rồi ngay tại đó, ngài đưa họ đến trước mặt vị sứ giả ấy, và lần lượt nói với từng kẻ—lời lẽ bừng giận, mà nước mắt cũng tuôn rơi.

Verse 65

यैः कृतो जनविध्वंसो राक्षसैः सुदुरात्मभिः । राज्ये कुशस्य संप्राप्तैः प्रभोर्मम महात्मनः

“Chính bởi những rākṣasa cực ác ấy—kẻ đã xâm nhập vương quốc của Kuśa, vương quốc của bậc Chúa tể cao quý của ta—mà dân chúng bị tàn phá…”

Verse 66

ते सर्वे व्यंतरा रौद्राः प्रभवंतु सुदुःखिताः । लंकाद्वारगता नित्यं क्षुत्पिपासानिपीडिताः

“Nguyện cho tất cả chúng trở thành những vyaṃtara hung bạo, khắc khoải, thật sự khốn khổ—mãi canh nơi cửa Laṅkā, luôn bị hành hạ bởi đói và khát.”

Verse 67

सर्वभोगपरित्यक्ताः शीतातपसहि ष्णवः । श्लेष्ममूत्रकृताहारा निन्द्याः सर्वजनस्य च

“Bị tước mọi hưởng thụ, chịu đựng lạnh nóng, lấy đờm và nước tiểu làm thức ăn—nguyện cho chúng bị mọi người khinh miệt.”

Verse 68

एवं दत्त्वाथ तेषां स शापं राक्षससत्तमः । ततः प्राह च तं दूतं पुनरेव कृतां जलिः

Sau khi đã thốt lời nguyền ấy lên họ, vị tối thượng trong hàng rākṣasa liền chắp tay cung kính và lại nói với sứ giả ấy lần nữa.

Verse 69

अद्यप्रभृति नो कश्चिद्राक्षसः संप्रयास्यति । तस्माद्वाच्यो रघुश्रेष्ठो मद्वाक्यात्स कुशस्त्वया । क्षम्यतामपराधो मे यदज्ञाना दयंकृतः

Từ hôm nay trở đi, sẽ không một rākṣasa nào còn dám tấn công nữa. Vì thế, theo lời ta, ngươi hãy truyền đến Kuśa—bậc ưu tú của dòng Raghu: “Xin tha thứ lỗi lầm của ta; vì vô minh mà ta đã gây tổn hại.”

Verse 70

राक्षसैर्दुष्टजातीयैर्महामांसस्यलोलुपैः । कृतश्च निग्रहस्तेषां प्रत्यक्षं तव दूत यः

Những rākṣasa ấy—bản tính hạ liệt, tham ăn vô độ thịt—đã bị chế ngự; và sự chế ngự ấy, hỡi sứ giả, chính ngươi đã thấy rõ tận mắt.

Verse 71

यदन्यदपि कृत्यं स्याद्दैवं वा मानुषं च वा । मम भृत्यस्य तत्सर्वं कथनीयमशंकितम्

Và nếu còn việc gì khác cần làm—dù thuộc về thần linh hay thuộc về loài người—hãy nói hết cho người hầu của ta, chớ ngần ngại.

Verse 72

दूत उवाच । यानि तत्र च लिंगानि राक्षसैर्निर्मितानि च । तानि गत्वा स्वयं शीघ्रं त्वमुत्पाटय राक्षस

Sứ giả thưa: “Những liṅga do các rākṣasa dựng lên ở đó, ngài hãy tự mình mau đến và nhổ bật chúng lên, hỡi rākṣasa.”

Verse 73

एतदेव परं कृत्यं सर्वलोकसुखावहम् । स्थापितानि च यान्येव मंत्रै राक्षससंभवैः

Chỉ điều này là bổn phận tối thượng, đem an lạc cho mọi cõi: ấy là xử lý những liṅga đã được an lập bằng các chân ngôn phát sinh từ nguồn gốc rākṣasa.

Verse 74

संपूजितानि रक्षोभिश्चतुर्वक्त्राणि राक्षस । अजानन्मानवः कश्चिद्यदि पूजां समाचरेत्

Hỡi rākṣasa, những liṅga (hay hình tướng) bốn mặt ấy đã được bọn quỷ chúng phụng thờ trọn vẹn; nếu có người phàm nào không hay biết (bản tính của chúng) mà cử hành lễ bái…

Verse 75

तत्क्षणान्नाशमायाति एतद्दृष्टं मया स्वयम् । एतस्मात्कारणाद्वच्मि त्वामहं राक्षसाधिप । तैः स्थितैर्भूतले लिंगैः स्थिताः सर्वे निशाचराः

Ngay trong khoảnh khắc ấy liền gặp diệt vong—điều này chính ta đã tận mắt chứng kiến. Vì lẽ đó ta nói với ngươi, hỡi chúa tể loài rākṣasa: do những liṅga được an lập trên mặt đất kia, hết thảy các loài dạ hành đều bị ràng buộc mà lưu trú tại đây.

Verse 76

विभीषण उवाच । मया पूर्वं प्रतिज्ञातं रामस्य पुरतः किल । रामेश्वरमतिक्रम्य न गतव्यं धरातले

Vibhīṣaṇa thưa: Trước kia, quả thật ta đã phát nguyện ngay trước mặt Rāma rằng: “Đã đến Rāmeśvara rồi thì trên cõi đất này chớ vượt qua nơi ấy.”

Verse 77

अन्यच्च कारणं दूत प्रोक्तमत्र मनीषिभिः । दुःस्थितं सुस्थितं वापि शिवलिंगं न चालयेत्

Lại còn một duyên cớ khác, hỡi sứ giả, được các bậc hiền trí nói tại đây: dù Śiva-liṅga được đặt không đúng hay đặt đúng, cũng chớ lay chuyển, dời đổi.

Verse 78

तत्कथं तत्र गत्वाऽथ लिंगभेदं करोम्यहम् । स्वयं माहेश्वरो भूत्वा प्रतिज्ञाय च वै स्वयम्

Vậy thì, sau khi đến nơi ấy, làm sao ta có thể phạm tội phá hoại liṅga? Chính ta đã trở thành kẻ sùng kính Maheśvara, và chính ta đã tự mình lập lời thệ nguyện.

Verse 79

तस्मात्प्रसादनीयस्ते मद्वाक्यात्स नराधिपः । यद्युक्तं मया प्रोक्तं तत्त्वं कुरु विनिग्रहम्

Vì vậy, theo lời ta, ngươi hãy làm cho vị vua ấy được an lòng. Nếu điều ta nói là hợp lẽ, thì hãy hành xử theo chân lý ấy—hãy tự chế và kiềm giữ.

Verse 80

एवमुक्त्वाथ तं दूतं रत्नैः सागरसंभवैः । प्रभूतैर्भूषयित्वाऽथ विससर्ज नृपं प्रति

Nói xong, ông liền trang sức cho sứ giả ấy bằng vô số châu báu sinh từ biển cả, rồi sai đi hướng về nhà vua.

Verse 81

अथ ते राक्षसास्तेन शप्ताः प्रोचुः सुदुःखिताः । कुरु शापस्य मोक्षं नः सर्वेषां राक्षसेश्वर

Bấy giờ, những Rākṣasa ấy bị ông nguyền rủa, đau khổ vô cùng, liền thưa: “Ôi chúa tể loài Rākṣasa, xin ban cho chúng tôi—tất cả chúng tôi—được giải thoát khỏi lời nguyền này.”

Verse 82

विभीषण उवाच । नाहं करोमि भूयोऽपि युष्माकं राक्षसाधमाः अनुग्रहं प्रशप्तानां वंचकानां विशेषतः

Vibhīṣaṇa nói: “Ta sẽ không còn ban ân huệ cho các ngươi nữa, hỡi bọn Rākṣasa hèn mạt! Nhất là đối với kẻ đã bị nguyền rủa, và lại càng không đối với bọn lừa dối.”

Verse 83

तस्मात्सोऽपि रघुश्रेष्ठः प्रसादं वः करिष्यति । मम वाक्याद संदिग्धं कालः कश्चित्प्रतीक्ष्यताम्

Vì vậy, bậc tối thượng trong dòng Raghu ấy cũng sẽ ban ân sủng cho các ngươi. Theo lời ta, điều này chắc chắn không nghi—hãy đợi một thời gian.

Verse 84

एवमुक्त्वाऽथ रक्षेन्द्रः प्रेषयामास सत्वरम् । दूतं कुशमहीपस्य मानुषं देवपूजकम्

Nói vậy xong, chúa tể loài Rākṣasa liền vội vã sai một sứ giả đến vua Kuśa—một người phàm mộ đạo, kính thờ và phụng sự chư thiên.

Verse 85

गत्वा ब्रूहि कुशं भूपं सत्वरं वचनान्मम । एतेषां मत्प्रशप्तानां राक्षसानां दुरात्मनाम् । अनुग्रहं कुरु विभो दीनानां भोजनाय वै

“Hãy đi mau và truyền lời ta đến vua Kuśa. Bọn rākṣasa ác tâm này, bị ta nguyền rủa, đang cầu xin được giải khổ—hỡi bậc hùng lực, xin thương xót họ, vì họ khốn cùng và chỉ mong có thức ăn.”

Verse 86

एवमुक्तस्ततस्तेन इतो दूतेन संयुतः । कुशस्तेन विनिर्यातः सत्वरं द्विजसत्तमाः

Được sứ giả ấy thưa như vậy, vua Kuśa liền lên đường ngay, cùng đi với sứ giả—hỡi bậc Bà-la-môn tối thượng.

Verse 87

ततो गत्वा द्रुतं दूतः कुशं प्रोवाच सादरम् । प्रणिपत्य यथा न्यायं विनयावनतः स्थितः

Rồi sứ giả vội đến, cung kính thưa với Kuśa; lễ bái đúng phép, ông đứng đó với lòng khiêm cung và kính cẩn.

Verse 88

विभीषणो मया दृष्टो देवे रामेश्वरे विभो । पूजार्थं तत्र चायातो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

Ô bậc hùng lực, con đã thấy Vibhīṣaṇa tại thánh địa Rāmeśvara linh thiêng. Ngài đến đó để hành lễ thờ phụng, chung quanh có vô số rākṣasa vây quanh.

Verse 89

प्रोक्तो मया भवद्वाक्यमशेषं रघुनन्दन । श्रुतं तेनापि तत्सर्वं विनयावनतेन च

Ô Raghunandana, niềm vui của dòng Raghu, con đã truyền đạt trọn vẹn lời nhắn của Ngài. Người ấy cũng nghe hết thảy, cúi đầu cung kính trong khiêm hạ.

Verse 90

अजानतः प्रभो तस्य राक्षसैः सुदुरात्मभिः । प्रजैवं पीडिता भूमौ महामांसस्य लोलुपैः

Ô lạy Chúa tể, khi người ấy không hay biết, dân chúng trên cõi đất đã bị chính bọn rākṣasa cực ác kia áp bức, vì chúng tham lam vô độ đối với thịt thà.

Verse 91

तच्छ्रुत्वा मन्मुखात्तेन सर्वेषां निग्रहः कृतः । यैः कृतं कदनं भूमौ तव पार्थिव सत्तम । कृतास्ते व्यन्तरा सर्वे पापाहारविहारिणः

Nghe từ chính miệng con, người ấy đã chế ngự hết thảy bọn chúng. Những kẻ đã gây thảm sát trên mặt đất—ôi bậc vương giả tối thượng—đều bị biến thành vyantara, loài linh thể lang thang, sống bằng thứ thực phẩm tội lỗi.

Verse 92

भविष्यथ तथा यूयं क्षुत्पिपासानिपीडिताः । तैः सर्वैः प्रार्थितः सोऽपि भूयोभूयः प्रणम्य तम्

“Các ngươi sẽ trở nên như thế—bị hành hạ bởi đói khát.” Nghe vậy, tất cả bọn chúng đều khẩn cầu người ấy; còn người ấy thì lại cúi lạy Ngài hết lần này đến lần khác mà dâng lời thỉnh nguyện.

Verse 93

शप्ताः सर्वे वयं तावत्प्रसादं कुरु तद्विभो । ते तेनाथ ततः प्रोक्ता नाहं वो राक्षसाधमाः

“Tất cả chúng ta đều bị nguyền rủa; vậy nên, ô bậc hùng lực, xin ban ân sủng cho chúng ta!” Rồi ngài nói với họ: “Không phải ta sẽ ban điều ấy cho các ngươi, hỡi bọn rākṣasa hèn mạt.”

Verse 94

अनुग्रहं करिष्यामि न दास्यामि च भोजनम् । कुशादेशान्मया सर्वे यूयं पापसमन्विताः

“Ta sẽ ban cho các ngươi một phần ân huệ, nhưng ta sẽ không cho thức ăn. Theo mệnh lệnh của vua Kuśa, tất cả các ngươi—mang đầy tội lỗi—phải chịu như vậy.”

Verse 95

निगृहीताः स युष्माकं प्रसादं प्रकरिष्यति । तदर्थं प्रेषितो दूतस्त्वत्सकाशं महीपते

“Khi đã bị kiềm chế, hắn sẽ cầu xin ân huệ của ngài. Chính vì mục đích ấy, ô đại vương, một sứ giả đã được phái đến trước mặt ngài.”

Verse 96

रक्षसा तेन यद्युक्तमखिलं तत्त्वमाचर । किं वा ते बहुनोक्तेन नास्ति भक्तस्तथा विधः । भक्तिशक्तिसमोपेतो यथा ते स विभीषणः

“Nếu điều rākṣasa ấy truyền dạy là thích hợp, thì hãy thực hành trọn vẹn theo chân lý ấy. Nói nhiều để làm gì? Không có người sùng kính nào—được trang bị sức mạnh của bhakti—sánh bằng Vibhīṣaṇa của ngài.”

Verse 97

अद्यप्रभृति नो भूमौ विचरिष्यंति राक्षसाः । तस्य वाक्यादसंदेहं त्वं राजन्सुख भाग्भव

“Từ hôm nay trở đi, rākṣasa sẽ không còn lang thang trên đất của chúng ta. Nhờ lời của ngài ấy, không nghi ngờ gì, ô đức vua, hãy được phần an lạc (sống trong thái bình).”

Verse 98

लिंगानां च कृते राजन्विज्ञप्तं तेन रक्षसा । न मया चात्र राजेंद्र आगन्तव्यं कथंचन । रामदेवस्य वाक्येन जंबुद्वीपे न मे गतिः

“Về các liṅga, tâu Đại vương, tên rākṣasa ấy đã dâng lời thỉnh cầu. Nhưng, bậc chúa tể các vua, trẫm tuyệt chẳng thể đến đây bằng bất cứ cách nào; do thánh lệnh của Đức Rāma, trong cõi Jambūdvīpa ta không có đường đi (không được phép di chuyển).”

Verse 99

अत्र स्थितस्य यत्कृत्यं दैवं वा मानुषं च वा । तवादेशं करिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम्

“Bất cứ việc gì phải làm khi ở nơi đây—dù là việc của chư thiên hay việc của loài người—ta sẽ vâng hành theo chỉ dụ của ngài, dẫu cho vô cùng khó nhọc.”

Verse 100

तस्मात्तेन महाराज रामेश्वरप्रपूजकः । मनुष्यः प्रेषितो दूतो यस्तं पश्य महीपते

“Vì thế, tâu Đại vương, một sứ giả là người phàm—kẻ chí thành phụng thờ Rāmeśvara—đã được hắn sai đến. Xin bệ hạ hãy nhìn xem, đấng chúa tể sơn hà.”

Verse 101

अथ तस्य समादेशाड्ढौकनीयैः पृथग्विधैः । सहितः स समायातो दूतो रक्षेंद्रनोदितः

“Rồi theo mệnh lệnh của hắn, vị sứ giả ấy đến nơi, mang theo những lễ vật dâng hiến đủ loại—được chúa tể loài rākṣasa sai phái.”

Verse 102

धात्रीफलप्रमाणानां तेन प्रस्थास्त्रयोदश । मौक्तिकानां समानीताः कृते तस्य महीपतेः

“Vì nhà vua ấy, hắn đã mang đến mười ba prastha ngọc trai; mỗi viên ngọc trai lớn bằng quả dhātrī (āmalaka).”

Verse 103

वैडूर्याणां मरकतानां मणीनां च द्विजोत्तमाः । जात्यानां षोडश द्रोणाः समानीताः सुनिर्मलाः

Hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng, mười sáu drōṇa châu báu chân thật, tinh khiết không tì vết—vaiḍūrya (mắt mèo), marakata (ngọc lục bảo) và các bảo thạch khác—đã được đem đến.

Verse 104

अग्निशौचानि वस्त्राणि तथा देवमयानि च । असंख्यातानि वै हेम जात्यं संख्याविवर्जितम्

Y phục được thanh tẩy bằng lửa, cùng y phục mang tính thần diệu, đều được dâng hiến vô số; lại có vàng ròng tinh khiết, nhiều đến mức vượt ngoài mọi sự đếm tính.

Verse 105

तत्सर्वं दर्शयित्वाथ कुशाय सुमहात्मने । कृत्वा प्रदक्षिणं पश्चात्प्रणाममकरोद्द्विजाः

Sau khi trình bày tất cả những vật ấy trước Kuśa đại tâm, vị nhị sinh (Bà-la-môn) liền đi nhiễu quanh (pradakṣiṇā) rồi cúi đầu đảnh lễ cung kính.

Verse 106

एष पार्थिवशार्दूल राक्षसेन्द्रो विभीषणः । प्रणामं कुरुते भक्त्या मन्मुखेनेदमब्रवीत्

“Hỡi bậc hổ tướng giữa các vua, đây là Vibhīṣaṇa, chúa tể loài Rākṣasa. Với lòng sùng kính, ngài ấy dâng lễ bái.” Nói qua miệng ta như vậy, rồi ông tiếp lời như sau.

Verse 107

प्रसादात्ते पितुः क्षेमं मम राज्ये मही पते । एष तिष्ठाम्यहं नित्यं पूजयंस्ते पितुर्हरम्

“Hỡi chúa tể cõi đất, nhờ ân phúc của phụ vương ngài mà trong vương quốc ta được an ổn. Ta ở đây mãi mãi, không ngừng thờ phụng phụ vương ngài—Hara (Śiva).”

Verse 108

मम राजन्नविज्ञातैर्यदि तैः सुदुरात्मभिः । महीतले कृतं किंचिद्विरुद्धं क्षम्यतां मम

Tâu Đại vương, nếu bọn ác nhân kia—làm mà không có sự hay biết của thần—đã gây điều trái phép nào trên mặt đất, xin hãy tha thứ vì phần thần.

Verse 109

एते ये राक्षसाः शप्तास्तवार्थाय मया प्रभो । एतेषां प्रेतरूपाणां त्वमाहारं प्रकीर्तय

Muôn tâu Chúa tể, những Rākṣasa này đã bị thần nguyền rủa vì lợi ích của Ngài. Đối với các hữu tình nay mang dạng như preta ấy, xin Ngài hãy tuyên định lễ vật thực (đồ cúng) làm sự nuôi dưỡng cho họ.

Verse 110

कुश उवाच । ममादेशात्समागत्य तेऽत्र लिंगानि कृत्स्नशः । पूरयंतु प्रयत्नेन पांसुभिः सर्वतोदिशम्

Kuśa nói: “Theo lệnh ta, hãy đến đây và gắng sức lấp đầy trọn vẹn các liṅga ở nơi này bằng cát lấy từ mọi phương.”

Verse 111

ततस्तु भोजनं तेषां यद्भविष्यति भूतले । तद्वक्ष्यामि स्थिरो भूत्वा शृणु देवप्रपूजक

Rồi về phần lương thực họ sẽ có được trên cõi đất, ta sẽ nói rõ. Hãy vững lòng mà lắng nghe, hỡi người chí thành phụng thờ chư thiên.

Verse 112

तुलागते सदादित्ये तैरागत्य धरातले । विहर्तव्यं प्रयत्नेन यावद्वृश्चिकदर्शनम्

Khi Mặt Trời nhập vào Tulā (Thiên Bình), họ hãy xuống cõi đất và gắng sức lang thang cho đến khi Vṛścika (Bọ Cạp) hiện ra.

Verse 113

तत्र यैर्न कृतं श्राद्धं प्रेतपक्षे नराधमैः । कन्यास्थे वा रवौ यावन्न तुलांतगतिर्भवेत्

Trong thời kỳ ấy, những kẻ hèn kém nhất trong loài người, không cử hành lễ Śrāddha trong nửa tháng của các vong linh (Pretapakṣa), hoặc khi Mặt Trời ở cung Kanyā (Xử Nữ), sẽ còn ở tình trạng ấy cho đến khi Mặt Trời đi đến cuối cung Tulā (Thiên Bình).

Verse 114

ज्वररूपैस्तदंगस्थैर्भक्ष्यमन्नं पृथग्विधम् । ममादेशादसंदिग्धं मासमेकं निशाचरैः

Mang hình tướng của những cơn sốt và trú ngụ trong các chi thể của họ, các loài dạ hành sẽ, theo mệnh lệnh của Ta không chút nghi ngờ, ăn nuốt nhiều thứ thực phẩm khác nhau suốt một tháng.

Verse 115

विधिहीनं च यैर्दत्तं भुक्तं च विधिवर्जितम् । श्राद्धं वा मानुषैः सेव्या ज्वररूपैश्च ते सदा

Những ai bố thí không đúng nghi thức, những ai ăn uống trái phép tắc, hoặc những ai thọ dụng lễ Śrāddha một cách sai lạc—hạng người ấy luôn bị các khổ não mang hình tướng sốt nóng kề cận không rời.

Verse 116

एवं वाच्यास्त्वया सर्वे प्रेतास्ते मद्वचोऽखिलम् । तस्मादागत्य कुर्वंतु कार्तिके मासि मद्वचः

Vì thế, ngươi phải nói với hết thảy các preta ấy, truyền đạt trọn vẹn lời của Ta. Do đó, hãy để họ đến và trong tháng Kārtika, thi hành mệnh lệnh của Ta.

Verse 117

तथा दूत त्वया वाच्यो मम वाक्याद्विभीषणः । प्रमादाद्यन्मया प्रोक्तं परुषं वचनं तव

Và này sứ giả, hãy thay lời Ta mà nói với Vibhīṣaṇa nữa: những lời nặng nề Ta đã nói với ngươi chỉ là do sơ suất mà thốt ra.

Verse 118

जानाम्यहं महाभाग न तेऽस्ति विकृतिः क्वचित् । परिक्लिष्टं जनं दृष्ट्वा मयैतद्व्याहृतं वचः

Ta biết, hỡi bậc cao quý, rằng nơi ngươi tuyệt nhiên không có lỗi lầm. Thấy dân chúng khổ não, ta mới thốt ra lời này.

Verse 119

राक्षसेन्द्रे स्थिते भूमौ त्वयि जानाम्यहं सदा । तिष्ठते जनको मह्यं रामः शस्त्रभृतां वरः

Chừng nào ngươi, chúa tể loài rākṣasa, còn đứng vững trên cõi đất này, ta luôn biết rằng Rāma—bậc tối thượng trong hàng người cầm vũ khí—vẫn là đấng che chở cho ta như cha hiền.

Verse 120

एवमुक्त्वा ततो दूतं पूजया मास राघवः । वस्त्रैर्बहुविधै रत्नैर्नद्युत्थैश्च पृथग्विधैः

Nói xong, Rāghava liền kính lễ và tôn vinh sứ giả, ban tặng nhiều loại y phục cùng các thứ châu báu khác nhau, kể cả những báu vật lấy từ sông ngòi.

Verse 121

विभीषणकृते पश्चात्प्रेषयामास राघवः । ढौकनीयान्यनेकानि यानि संति च तत्र वै

Sau đó, vì Vibhīṣaṇa, Rāghava sai gửi nhiều lễ vật xứng đáng—hễ nơi ấy có những gì thích hợp làm phẩm vật, đều được gửi đi.

Verse 122

सूत उवाच । एवं स सुखसंयुक्तान्कृत्वा सर्वान्द्विजोत्तमान् । एतत्सर्वं ददौ पश्चात्तेभ्यो मुक्तादिकं नृपः

Sūta nói: Như vậy, sau khi làm cho hết thảy các bậc brāhmaṇa tối thắng được hoan hỷ, nhà vua liền ban cho họ tất cả những thứ ấy—ngọc trai và các bảo vật khác.

Verse 123

ढौकनीयं तथाऽयातं तल्लंकायाः पृथग्विधम् । शासनानि तथान्यानि गजाश्वसहितानि च

Và những lễ vật muôn vẻ cũng từ Laṅkā mà đến, mỗi thứ một cách; lại có các sắc chỉ và ân ban khác nữa, cùng với voi và ngựa đi kèm.

Verse 124

पत्तनानि विचित्राणि ग्रामाणि नगराणि च । यच्चान्यद्वांछितं येन तद्दत्तं तेन तस्य वै

Ngài ban cho những hải cảng rực rỡ, các làng mạc và thành thị; và bất cứ điều gì ai mong ước, điều ấy quả thật được Ngài ban cho người ấy.

Verse 125

ततः कुशेश्वरं देवं विधाय च लवेश्वरम् । स्वां तनुं च महाभागौ भ्रातरौ तौ रघूत्तमौ

Sau đó, hai anh em phúc đức—những bậc cao quý thuộc dòng Raghu—đã thiết lập thần Kuśeśvara và cả Laveśvara, như thể làm lễ hiến thánh chính sự hiện thân của mình tại nơi ấy.

Verse 126

निवेद्य ब्राह्मणेन्द्राणां कृत्वा वृत्तिं यथोचिताम् । अयोध्यां नगरीं तूर्णं कृतकृत्यौ विनिर्गतौ

Sau khi dâng lễ vật đúng phép lên các bậc tối thượng trong hàng brāhmaṇa và sắp đặt sự nuôi dưỡng của họ cho xứng đáng, hai vị—đã viên mãn việc cần làm—liền mau chóng lên đường về thành Ayodhyā.

Verse 495

यथा तिलगतं तैलं गूढं तिष्ठति सर्वदा । तथा त्वं सर्व लोकेषु गूढस्तिष्ठसि शंकर

Như dầu luôn ẩn kín trong hạt mè, cũng vậy, ôi Śaṅkara, Ngài ngự khắp mọi thế giới—ẩn mà vẫn hiện hữu.