Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । कृत्वा प्राभातिकं कर्म समाहूयाथ पुष्पकम्

Transliteration

tataḥ prabhāte vimale prodgate ravimaṇḍale | kṛtvā prābhātikaṃ karma samāhūyātha puṣpakam

Translation

Rồi, vào buổi bình minh trong sạch rạng ngời, khi vầng thái dương đã lên, sau khi hoàn tất các nghi thức ban mai, Ngài liền triệu gọi Puṣpaka, cỗ xa giá trên không.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/क्रमवाचक (then)

• प्रभाते: in the morning
• प्रभाते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे), सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• विमले: clear, pure
• विमले: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘प्रभाते’ इत्यस्य विशेषणम्

• प्रोद्गते: having risen
• प्रोद्गते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: प्र-उद्-√गम् (धातु)
• Form: कृदन्त; भूतकृदन्त (क्त), सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘(when) had risen’

• रविमण्डले: in the sun’s orb (sun-disc)
• रविमण्डले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—रवेः मण्डलम् (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त्वान्त (absolutive) ‘having done’

• प्राभातिकम्: morning (ritual)
• प्राभातिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राभातिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कर्म’ इत्यस्य विशेषणम्

• कर्म: duty, rite
• कर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• समाहूय: having summoned
• समाहूय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√ह्वे (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त्वान्त (absolutive) ‘having summoned/called’

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• पुष्पकम्: Puṣpaka (the aerial car)
• पुष्पकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुष्पक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (विमाननाम)

Speaker

Narrator (Sūta continues contextually from 101.1)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: At spotless dawn, the sun’s disc rises; Rāma completes morning observances and calls for the Puṣpaka aerial chariot, preparing for onward journey.

Characters & Entities

• Puṣpaka
• Ravi (Sun)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Daily discipline—beginning with morning purity and duties—supports dharmic action; auspicious beginnings are rooted in right conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it sets the auspicious morning context for onward travel within the Māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Prābhātika karma (morning observances) is referenced generally, without detailing specific rites.