Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

एषा राज्योद्भवा लक्ष्मीर्मदं संजनयेन्नृणाम् । मद्यवत्स्वल्पबुद्धीनां तस्मात्कार्यो न स त्वया

Transliteration

eṣā rājyodbhavā lakṣmīrmadaṃ saṃjanayennṛṇām | madyavatsvalpabuddhīnāṃ tasmātkāryo na sa tvayā

Translation

Phú quý do vương quyền sinh ra khiến lòng người say men kiêu mạn; với kẻ trí hẹp, nó như rượu—vì thế, ngươi chớ để mình bị nó lôi cuốn.

Word by Word

• eṣā: this
• eṣā: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम् = "this (she/this)"

• rājya-udbhavā: born of sovereignty
• rājya-udbhavā: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: rājya+udbhava (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; तत्पुरुषः (राज्यात् उद्भवा) = "arising from kingship"; विशेषणम् lakṣmīḥ इत्यस्य

• lakṣmīḥ: fortune, prosperity
• lakṣmīḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: lakṣmī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम् = "fortune/prosperity"

• madam: pride, intoxication
• madam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: mada (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम् = "pride/intoxication"

• saṃjanayet: produces, generates
• saṃjanayet: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: saṃ+jan (धातु)
• Form: विधिलिङ् (सम्भावना/विधान), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् = "would/should generate"

• nṛṇām: of men
• nṛṇām: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: nṛ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी, बहुवचनम् = "of men"

• madyavat: like wine
• madyavat: Kriya-vishesana (Manner/प्रकार)
• Type: Adjective
• Root: madya+vat (प्रातिपदिक; -वत्)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः/उपमानवाचकः; नपुंसकलिङ्गे/क्रियाविशेषणवत् = "like wine" (comparative)

• svalpa-buddhīnām: of the small-minded
• svalpa-buddhīnām: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: svalpa+buddhi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी, बहुवचनम्; कर्मधारयः (स्वल्पा बुद्धिः येषाम्) = "of the small-minded"

• tasmāt: therefore
• tasmāt: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (हेतौ) = "therefore"

• kāryaḥ: to be done
• kāryaḥ: Kriya (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: kārya (प्रातिपदिक; √kṛ यत्)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विधेय-विशेषणम् sa इत्यस्य; = "to be done/fit to be done"

• na: not
• na: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेधः) = "not"

• saḥ: that
• saḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम् = "that (thing)/it"

• tvayā: by you
• tvayā: Kartr-karana (Agent-instrument/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचनम् = "by you"

Speaker

Rāma (implied, addressing Vibhīṣaṇa)

Visual Art Cues

Scene: Allegorical emphasis: Rāma cautions Vibhīṣaṇa about the intoxicating nature of royal prosperity; visual could include a subtle wine-cup motif contrasted with a crown, indicating temptation and restraint.

Characters & Entities

• Rāma
• Vibhīṣaṇa
• Lakṣmī (as prosperity)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Power and prosperity easily breed pride; dharmic leadership requires sobriety, humility, and restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse itself does not specify a location; it supports the moral tone typical of tīrtha-māhātmya narratives.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is mentioned; the instruction is a rajadharma guideline against arrogance.