Adhyaya 13

Verse 1

लोमश उवाच । ततस्ते गर्ज्जमानाश्च आक्षिपंतः सुरान्रणे । शतक्रतुप्रमुख्यांस्तन्महाबलपराक्रमान्

Lomaśa nói: Rồi chúng gầm vang mà xông đánh các Thiên thần trong chiến trận—những bậc hùng mạnh, dũng mãnh, đứng đầu là Śatakratu (Indra).

Verse 2

विमानमारुह्य तदा महात्मा वैरोचनिः सर्वबलेन सार्द्धम् । दैत्यैः समेतो विविधैर्महाबलैः सुरान्प्रदुद्राव महाभयावहम्

Bấy giờ, bậc đại hồn Vairocani lên cỗ thiên xa (vimāna) cùng toàn bộ binh lực; lại có nhiều Daitya hùng mạnh đi theo, ông xua đuổi chư Thiên phải tháo chạy, gây nên nỗi kinh hoàng lớn lao.

Verse 3

स्वानि रूपाणि बिभ्रंतः समापेतुः स हस्रशः । केचिद्व्याघ्रान्समारूढा महिषांश्च तथा परे

Mang lấy hình dạng của chính mình, chúng tụ hội hàng ngàn. Kẻ thì cưỡi hổ, kẻ khác lại cưỡi trâu nước.

Verse 4

अश्वान्केचित्समारूढा द्विपान्केचित्तथा परे । सिंहांस्तथा परे रूढाः शार्दूलाञ्छरभांस्तथा

Kẻ thì cưỡi ngựa, kẻ thì cưỡi voi; kẻ khác cưỡi sư tử, lại có kẻ cưỡi hổ và cả śarabha nữa.

Verse 5

मयूरान्राजहंसांश्च कुक्कुटांश्च तथा परे । केचिद्धयान्समारूढा उष्ट्रानश्वतरानपि

Kẻ khác cưỡi chim công, thiên nga vương giả, thậm chí cả gà trống. Có kẻ lên ngựa, lại còn cưỡi cả lạc đà và la nữa.

Verse 6

गजान्खरान्परे चैव शकटांश्च तथा परे । पादाता बहवो दैत्याः खङ्गशक्त्यृष्टिपाणयः

Kẻ khác có voi và lừa, kẻ khác nữa có xe. Nhiều Daitya chiến đấu bộ, tay cầm gươm, lao và giáo.

Verse 7

परिघायुधिनः पाशशूलमुद्गरपाणयः । असिलोमान्विताः केचिद्भुशुंडीपरिघायुधाः

Có kẻ mang chùy sắt làm vũ khí; kẻ khác cầm thòng lọng, đinh ba và búa. Có kẻ mặc giáp sắt sắc như lưỡi kiếm; có kẻ mang bhuśuṇḍī và chùy nặng làm binh khí.

Verse 8

हयनागरथाश्चान्ये समारूढाः प्रहारिणः । विमानानि समारूढा बलिमुख्याः सहस्रशः

Kẻ khác cưỡi ngựa, voi và chiến xa, đánh phá dữ dội. Lại có hàng ngàn thủ lĩnh, đứng đầu là Bali, cũng lên các vimāna.

Verse 9

स्पर्द्धमानास्ततान्योन्यं गर्जंतश्च मुहुर्मुहुः । वृषपर्वा ह्युवा चेदं बलिनं दैत्यपुंगवम्

Họ ganh đua nhau và gầm vang hết lần này đến lần khác. Vṛṣaparvan cùng các thủ lĩnh trẻ khác đã ngỏ lời với Bali, dũng tướng như con bò mộng giữa hàng Dānava.

Verse 10

त्वया कृतं महाबाहो इंद्रेण सह संगमम् । विश्वासो नैव कर्तव्यो दुर्हृदा च कथंचन

Hỡi bậc đại dũng có cánh tay hùng mạnh, ngươi đã kết minh ước cùng Đế Thích (Indra); nhưng tuyệt đối chớ đặt lòng tin nơi kẻ thù lòng dạ hiểm ác—dù bằng cách nào.

Verse 11

ऊनेनापि हि तुच्छेन वैरिणापि कथंचन । मैत्री बुद्धिमता कार्या आपद्यपि निवर्तते

Dẫu với kẻ kém cỏi hay tầm thường—dẫu là kẻ thù—người trí vẫn có thể kết tình bằng hữu; vì khi tai ương ập đến, tình ấy có thể đẩy lùi hiểm họa.

Verse 12

न विश्वसेत्पूर्वविरोधिना क्वचित्पराजिताः स्मोऽथ बले त्वयाधुना । पुराणदुष्टाः कथमद्य वै पुनर्मंत्रं विकर्तुं न च ते यतेरन्

Chớ bao giờ tin kẻ từng là đối nghịch. Chúng ta đã có lúc bại trận, nhưng nay nhờ sức lực của ngươi mà đứng vững. Bọn gian ác từ thuở xưa ấy—lẽ nào hôm nay lại không gắng sức lật đổ mưu nghị và kế hoạch của ta?

Verse 13

इत्यूचुस्ते दुराधर्षा योद्धुकामा व्यवस्थिताः । ध्वजैश्छत्रैः पताकैश्च रणभूमिममंडयन्

Nói xong, những chiến sĩ bất khả khuất ấy đứng thành hàng, lòng hăm hở giao tranh; với cờ xí, lọng che và phướn dài, họ điểm trang chiến địa.

Verse 14

चामरैश्च दिशः सर्वा लोपितं च रणस्थलम् । तथा सर्वे सुरास्तत्र दैत्यान्प्रति समुत्सुकाः

Nhờ những chiếc phất trần đuôi yak (cāmara), bốn phương như bị che phủ, chiến trường cũng mờ khuất. Tại đó, chư Thiên đều nôn nao muốn đối mặt bọn Daitya.

Verse 15

पीत्वामृतं महाभागा वाहान्यारुह्य दंशिताः । गजारूढो महेंद्रोपि वज्रपाणिः प्रतापवान् । सूर्यश्चोच्चैः श्रवारूढो मृगा रूढश्च चन्द्रमाः

Những bậc hữu phúc, uống cam lộ rồi lên chiến mã, tay cầm binh khí, sẵn sàng xuất trận. Đại Đế Thích (Indra) oai hùng, bậc cầm Kim Cang, cưỡi voi. Sūrya cưỡi Uccaiḥśravas, còn Candra cưỡi nai.

Verse 16

छत्रचामरसंवीताः शोभिता विजयश्रिया । प्रणम्य विष्णुं ते सर्व इंद्राद्या जयकांक्षिणः

Được che phủ bởi lọng và quạt đuôi yak, rực rỡ trong hào quang chiến thắng, tất cả—Indra và chư thiên khác—đều cúi lạy Viṣṇu, khát vọng thắng lợi.

Verse 17

ते विष्णुना ह्यनुज्ञाता असुरान्प्रति वै रुषा । असुराश्च महाकाया भीमाक्षा भीमविक्रमाः

Được Viṣṇu cho phép, họ nổi giận tiến đánh các Asura. Còn các Asura thì thân hình khổng lồ, mắt dữ tợn, sức mạnh ghê gớm.

Verse 18

तेषां बोरमभूद्युद्धं देवानां दानवैः सह । तुमुलं च महाघोरं सर्वभूतभयावहम्

Bấy giờ chiến tranh bùng nổ—giữa chư Deva và các Dānava—ồn ào vang dậy, vô cùng ghê rợn, gieo sợ hãi cho mọi loài hữu tình.

Verse 19

शरधारान्वितं सर्वं बभूव परमाद्भुतम् । ततश्च टचटाशब्दा बभूवुश्च दिशोदश

Khắp nơi trở nên kỳ diệu lạ thường, ngập tràn những trận mưa tên. Rồi tiếng lách cách “ṭacaṭā” vang lên khắp mười phương.

Verse 20

ततो निमिषमात्रेण शरघातयुता भवन् । शरतोमरनाराचैराहताश्चापतन्भुवि

Rồi chỉ trong khoảnh khắc, mưa tên càng thêm dữ dội; bị tên, lao và mũi sắt nhọn đánh trúng, họ ngã rạp xuống mặt đất.

Verse 21

विध्यमानास्तथा केचिद्विविधुश्चापरान्रणे । भल्लैर्भग्नाश्च पतिता नाराचैः शकलीकृताः

Có kẻ dù bị đâm xuyên vẫn hạ gục người khác giữa chiến trận; có kẻ bị tên ngạnh làm gãy nát mà ngã xuống, và có kẻ bị mũi tên sắt chém thành từng mảnh.

Verse 22

क्षुरप्रहारिताः केचिद्दैत्या दानवराक्षसाः । शिलीमुखैर्मारिताश्च भग्नाः केचिच्च दानवाः

Một số Daitya, Dānava và Rākṣasa bị vũ khí sắc như lưỡi dao cạo chém trúng; kẻ khác bị mũi tên śilīmukha giết chết; và vài Dānava bị đánh tan, vỡ trận mà tháo chạy.

Verse 23

एवं भग्नं दानवानां च सैन्यं दृष्ट्वा देवा गर्जमानाः समंतात् । हृष्टाः सर्वे संमिलित्वा तदानीं लब्ध्वा युद्धे ते जयं श्लाघयन्ते

Thấy quân Dānava tan tác như vậy, chư Thiên gầm vang khắp bốn phía; tất cả hân hoan, tụ hội ngay lúc ấy, và khi đã giành thắng lợi nơi chiến địa, họ cất lời ca ngợi khải hoàn.

Verse 24

शंखवादित्रघोषेण पूरितं च जगत्त्रयम् । देवान्प्रति कृतामर्षा दानवास्ते महाबलाः

Tiếng tù và và nhạc khí vang rền làm tràn ngập cả ba cõi; nhưng những Dānava hùng lực ấy, phẫn nộ đối với chư Thiên, lại trở nên hung hãn lần nữa.

Verse 25

बलिप्रभृतयः सर्वे संभ्रमेणोत्थिताः पुनः । विमानैः सूर्यसंकासैरनेकैश्च समन्विताः

Bali cùng các kẻ khác lại đứng dậy trong cơn xao động, được tháp tùng bởi nhiều cỗ thiên xa rực sáng như mặt trời.

Verse 26

द्वंद्वयुद्धं सुतुमुलं देवानां दानवैः सह । संप्रवृत्तं पुनश्चैव परस्परजिगीषया

Một cuộc quyết đấu dữ dội, ầm ầm giữa chư Thiên và bọn Dānavas lại bùng lên, mỗi bên đều khát khao khuất phục đối phương.

Verse 27

बलिना दानवेंद्रेण महेंद्रो युयुधे तदा । तथा यमो महाबाहुर्नमुच्या सह संगतः

Bấy giờ Mahendra giao chiến với Bali, chúa tể của bọn Dānavas; còn Yama, bậc dũng lực tay mạnh, cũng xông trận đối đầu với Namuci.

Verse 28

नैरृतः प्रघसेनैव पाशी कुंभेन संगतः । निकुंभेनैव सुमहद्युद्धं चक्रे सदारयः

Nairṛta giáp chiến với Praghasena; vị cầm thòng lọng đối đầu Kumbha; còn Sādāraya mở một trận chiến vô cùng lớn với Nikumbha.

Verse 29

सोमेन सह राहुश्च युद्धं चक्रे सुदारुणम् । राहुणा चन्द्रदेहोत्थममृतं भक्षितं तदा । संपर्कादमृस्यैव यथा राहुस्तथाऽभवत्

Rāhu giao chiến vô cùng khốc liệt với Soma (Mặt Trăng). Khi ấy, Rāhu nuốt lấy cam lộ bất tử phát sinh từ chính thân thể của Nguyệt thần; và do sự tiếp xúc với cam lộ ấy, Rāhu trở thành như hiện nay—mang dáng bất tử, song mãi đối nghịch với Mặt Trăng.

Verse 30

तानि सर्वाणि दृष्टानि शंभुना परमेष्ठिना । आश्रयोऽहं च सर्वेषां भूतानां नात्र संशयः । असुराणां सुराणां च सर्वेषामपि वल्लभः

Mọi sự việc ấy đều được Śambhu, Đấng Tối Thượng, chứng kiến. Ngài phán: “Ta là nơi nương tựa của muôn loài—không chút nghi ngờ. Dù là asura hay deva, Ta đều là bậc khả ái đối với tất cả.”

Verse 31

एवमुक्तस्तदा राहुः प्रणम्य शिरसा शिवम् । मौलौ स्थितस्तदा चंद्रो अमृतं व्यसृजद्भयात्

Nghe lời ấy, Rāhu liền cúi đầu đảnh lễ Śiva. Khi ấy, Mặt Trăng đang ngự trên vương miện của Ngài, vì sợ hãi mà tuôn ra cam lộ (amṛta).

Verse 32

तेन तस्य हि जातानि शिरांसि सुबहून्यपि । एकपद्येन तेषां च स्रजं कृत्वा मनोहराम् । बबंध शंभुः शिरसि शिरोभूषणवत्कृतम्

Từ đó, quả thật nhiều chiếc đầu đã sinh ra cho hắn. Và chỉ với một sợi dây kết vòng, Śambhu xâu những chiếc đầu ấy thành một vòng hoa mỹ lệ, rồi buộc lên chính đầu Ngài như một bảo sức vương miện.

Verse 33

अशनात्कालकूटस्य नीलकंठोऽभवत्तदा । देवानां कार्यसिद्ध्यर्थं मुंडमाला तथा कृता

Do nuốt độc Kālakūṭa, khi ấy Ngài trở thành Nīlakaṇṭha (Đấng Cổ Xanh). Và để thành tựu công việc của chư thiên, vòng sọ (muṇḍamālā) cũng được tạo lập như vậy.

Verse 34

दधार शिरसा तां च मुण्डमालां महेश्वरः

Và Maheśvara đội vòng sọ ấy (muṇḍamālā) trên chính đỉnh đầu Ngài.

Verse 35

तया स्रजाऽसौ शुशुभे महात्मा देवादिदेवस्त्रिपुरांतको हरः । गजासुरो येन निपातितो महानथांधको येन कृतश्च चूर्णः

Được trang nghiêm bằng vòng hoa ấy, Hara đại hồn—Đấng Thần của chư thần, kẻ diệt Tripura—rực sáng huy hoàng: chính Ngài đã quật ngã Gajāsura hùng mạnh, và chính Ngài đã nghiền Andhaka thành bụi mịn.

Verse 36

गंगा धृता येन शिरस्सुमध्ये चंद्रं च चूडे कृतवान्भयापहः । वेदाः पुराणानि तथागमाश्च तथैव नानाश्रुतयोऽथ शास्त्रम्

Ngài là Đấng giữ sông Gaṅgā giữa đỉnh đầu, và đặt vầng Trăng trên mũ miện—Đấng xua tan sợ hãi. Các Veda, các Purāṇa, các Āgama, cùng muôn truyền thống thánh giáo và luận thư (đều tán dương và tuyên dương Ngài).

Verse 37

जल्पंति नानागमभेदैर्मीमांसमानाश्च भवंति मूकाः । नानागमार्चायमतप्रभेदैर्निरूप्यमाणो जगदेकबंधुः

Người đời lắm lời, chia truyền thống thành muôn ngả Āgama; kẻ chỉ tranh biện và phân tích rốt cuộc câm lặng (trước Chân lý). Dẫu được trình bày qua nhiều nghi quỹ thờ phụng theo Āgama và các kiến giải khác nhau, Ngài vẫn là Người Bạn duy nhất của thế gian.

Verse 38

शिवं हि नित्यं परमात्मदैवं वेदैकवेद्यं परमात्मदिव्यम् । विहाय तं मूढजनाः प्रमत्ताः शिवं न जानंति परात्मरूपम्

Śiva là vĩnh hằng—Đại Ngã tối thượng, Thần linh chí tôn—chỉ có thể được nhận biết qua Veda, là Thực tại tối thượng rạng ngời. Thế nhưng, kẻ mê lầm và buông lung lại rời bỏ Ngài, chẳng nhận ra Śiva trong hình tướng của Đấng Tối Thượng Ngã.

Verse 39

येनैव सृष्टं विधृतं च येन येन श्रितं येन कृतं समग्रम् । यस्यांशभूतं हि जगत्कदाचिद्वेदांतवेद्यः परमात्मा शिवश्च

Ngài là Đấng tạo dựng vũ trụ này, Đấng nâng giữ nó, nơi nó nương trú, và Đấng tác thành toàn thể; thế gian đôi khi chỉ là một phần của Ngài. Ngài chính là Śiva, Đại Ngã tối thượng, được nhận biết qua giáo huấn Vedānta.

Verse 40

आढ्यो वापि दरिद्रो वा उत्तमो ह्यधमोऽपि वा । शिवभक्तिरतो नित्यं शिव एव न संशयः

Dù giàu hay nghèo, dù cao quý hay thấp hèn—ai luôn chuyên nhất trong Śiva-bhakti thì thật chính là Śiva; điều ấy không còn nghi ngờ.

Verse 41

यो वा परकृतां पूजां शिवस्योपरि शोभिताम् । दृष्ट्वा संतोषमायाति दायं प्राप्नोति तत्समम्

Ai thấy sự cúng dường rực rỡ của người khác dâng lên Śiva mà lòng sinh hoan hỷ chân thành—người ấy được phần công đức ngang bằng với việc cúng dường ấy.

Verse 42

ये दीपमालां कुर्वंति कार्तिक्यां श्रद्धयान्विताः । यावत्कालं प्रज्वलंति दीपास्ते लिंगमग्रतः । तावद्युगसहस्राणि दाता स्वर्गे महीयते

Những ai trong tháng Kārttika, với lòng tin, kết thành vòng đèn đặt trước Śiva-liṅga—chừng nào các ngọn đèn còn cháy sáng, bấy nhiêu ngàn yuga người bố thí được tôn vinh nơi cõi trời.

Verse 43

कौसुंभतैलसंयुक्ता दीपा दत्ताः शिवालये । दातारस्तेऽपि कैलासे मोदन्ते शिवसंनिधौ

Những ngọn đèn dâng trong đền thờ Śiva, đổ đầy dầu hồng hoa (safflower)—các thí chủ ấy cũng hoan hỷ trên Kailāsa, ngay trước thánh nhan Śiva.

Verse 44

अतसीतैलसंयुक्ता दीपा दत्ताः शिवालये । ते शिवं यांति संयुक्ताः कुलानां च शतेन वै

Những ngọn đèn dâng trong đền thờ Śiva, đổ đầy dầu hạt lanh (atasī)—các thí chủ ấy đạt đến Śiva, thật sự cùng với một trăm đời dòng tộc của mình.

Verse 45

ज्ञानिनोऽपि हि जायंते दीपदानफलेन हि

Nhờ phước báu của việc dâng đèn, ngay cả bậc trí giả và người giác ngộ cũng được sinh khởi (công đức ấy làm phát sinh trí tuệ tâm linh).

Verse 46

तिलतैलेन संयुक्ता दीपा दत्ताः शिवालये । ते शिवं यांति संयुक्ताः कुलानां च शतेन वै

Những ngọn đèn đổ đầy dầu mè được dâng trong đền thờ Śiva—người dâng ấy đạt đến Śiva, cùng đi với một trăm đời của dòng tộc mình.

Verse 47

घृताक्ता यैः कृता दीपा दीपिताश्च शिवालये । ते यांति परमं स्थानं कुललक्षसमन्विताः

Ai chuẩn bị đèn xức bơ ghee và thắp sáng trong đền thờ Śiva—người ấy đạt đến cảnh giới tối thượng, cùng với dòng tộc đến một lakṣa (một trăm nghìn).

Verse 48

कर्पूरागुरुधूपैश्च ये यजंति सदा शिवम् । आरार्तिकां सकर्प्पूरां ये कुर्वंति दिनेदिने । ते प्राप्नुवंति सायुज्यं नात्र कार्या विचारणा

Những ai luôn thờ phụng Śiva bằng hương thơm long não và trầm aguru, và những ai mỗi ngày cử hành ārati với long não—các tín đồ ấy đạt sāyujya (hợp nhất trọn vẹn với Chúa); không cần bàn cãi nghi ngờ.

Verse 49

एककालं द्विकालं वा त्रिकालं ये ह्यतंद्रिताः । लिंगार्चनं प्रकुर्वंति ते रुद्रा नात्र संशयः

Những ai không lơ là mà thờ cúng Śiva-liṅga một lần, hai lần, hay ba lần mỗi ngày—những người ấy trở thành Rudra; điều này không nghi ngờ.

Verse 50

रुद्राक्षधारणं ये च कुर्वंति शिवपूजने । दाने तपसि तीर्थे च पर्वकाले ह्यतंद्रिताः । तेषां यत्सुकृतं सर्वमनंतं भवति द्विजाः

Hỡi các bậc nhị sinh, những ai siêng năng đeo hạt rudrākṣa khi thờ phụng Śiva, khi bố thí, khổ hạnh, tại các thánh độ, và trong mùa lễ hội—mọi công đức họ tạo lập đều trở thành vô tận.

Verse 51

रुद्राक्षा ये शिवेनोक्तास्ताच्छृणुध्वं द्विजोत्तमाः । आरम्भैकमुखं तावद्याबद्वक्त्राणि षोडश । एतेषां द्वौ च विज्ञेयौ श्रेष्ठौ तारयितुं द्विजाः

Hỡi các bậc nhị sinh tối thượng, hãy nghe về các hạt rudrākṣa do chính Śiva thuyết dạy: khởi từ loại một mặt cho đến loại mười sáu mặt. Trong số ấy, có hai loại cần biết là tối thắng để ban sự giải thoát, hỡi các Bà-la-môn.

Verse 52

रुद्राक्षाणां पंचमुखखस्तथा चैकमुखः स्मृतः । ये धारयंत्येकमुखं रुद्राक्षमनिशं नराः । रुद्रलोकं च गच्छंति मोदन्ते रुद्रसंनिधौ

Trong các loại rudrākṣa, loại năm mặt và loại một mặt được ghi nhớ là đặc biệt. Người nào luôn đeo hạt rudrākṣa một mặt sẽ đến cõi Rudra và hoan hỷ trong sự hiện diện của Rudra.

Verse 53

जपस्तपः क्रिया योगः स्नानं दानार्चनादिकम् । क्रियते यच्छृभं कर्म्म ह्यनंतं चाक्षधारणात्

Tụng niệm (japa), khổ hạnh, nghi lễ, yoga, tắm gội, bố thí, thờ cúng và các việc tương tự—bất cứ thiện hạnh nào được làm cũng trở nên không cạn kiệt nhờ việc đeo rudrākṣa.

Verse 54

शुनः कंठनिबद्धोऽपि रुद्राक्षो यदि वर्तते । सोऽपि संतारितस्तेन नात्र कार्या विचारणा

Dẫu hạt rudrākṣa có bị buộc nơi cổ một con chó, chúng sinh ấy cũng được nó đưa qua bờ (cứu độ); ở đây không cần nghi ngờ hay bàn luận thêm.

Verse 55

तथा रुद्राक्षसंबंधात्पापमपिक्षयं व्रजेत् । एवं ज्ञात्वा शुभं कर्म कार्यं रुद्राक्षबंधनात्

Cũng vậy, nhờ sự gắn kết với rudrākṣa, ngay cả tội lỗi cũng đi đến tiêu diệt. Biết như thế, người ta nên làm các hạnh lành cát tường khi đang đeo rudrākṣa.

Verse 56

त्रिपुण्ड्रधारणं येषां विभूत्वा मन्त्रपूतया । ते रुद्रलोके रुद्राश्च भविष्यंति न संशयः

Những ai mang Tripuṇḍra bằng vibhūti đã được thanh tịnh bởi thần chú—những người ấy, trong cõi của Rudra, sẽ trở thành các Rudra; không còn nghi ngờ.

Verse 57

कपिलायाश्च संगृह्य गोमयं चांतरिक्षगम् । शुष्कं कृत्वाथ संदाह्यं विभूत्यर्थं शिवप्रियैः

Những người được Śiva yêu mến nên gom phân của bò kapilā (màu hung), phơi khô rồi đốt, để chuẩn bị vibhūti—tro thiêng.

Verse 58

विभूतीति समाख्याता सर्वपापप्रणाशिनी । ललाटेंऽगुष्ठरेखा च आदौ भाव्या प्रयत्नतः

Nó được gọi là “vibhūti”, có năng lực diệt trừ mọi tội lỗi. Lúc ban đầu, phải cẩn trọng tạo vệt dấu bằng ngón cái trên trán.

Verse 59

मध्यमां वर्जयित्वा तु अंगुलीक्द्वयेन च । एवं त्रिरेखासंयुक्तो ललाटे यस्य दृश्यते । स शैवः शिववज्ज्ञेयो दर्शनात्पापनाशनः

Bỏ ngón giữa, dùng hai ngón tay mà bôi. Ai được thấy trên trán có dấu gồm ba vạch như vậy, người ấy nên được biết là một Śaiva, thật như Śiva; chỉ cần chiêm ngưỡng cũng diệt tội.

Verse 60

जटाधराश्च ये शैवाः सप्त पंच तथा नव । जटा ये स्थापियिष्यंति शैवेन विधिना युताः

Những người Śaiva mang tóc bện (jaṭā)—bảy, năm hay chín lọn; và những ai sẽ an lập jaṭā của mình đúng theo nghi pháp Śaiva—

Verse 61

ते शिवं प्राप्नुवं तीह नात्र कार्या विचारणा । रुद्राक्षधारणं कार्यं शिवभक्तैर्विशेषतः

Họ đạt đến Śiva ngay nơi đây (và cả về sau); về điều ấy không cần nghi ngờ. Rudrākṣa nhất định nên được đeo—đặc biệt bởi những người sùng kính Śiva.

Verse 62

अल्पेन वा महत्त्वेन पूजितो वा सदाशिवः । कुलकोटिं समुद्धृत्य शिवेन सह मोदते

Dù được thờ phụng ít hay nhiều, Sadāśiva—nâng cứu vô số (crore) dòng tộc—hoan hỷ cùng với Śiva.

Verse 63

तस्माच्छिवात्परतरं नास्ति किंचिद्द्विजोत्तमाः । यदैवमुच्यते शास्त्रे तत्सर्वं शिवकारणम्

Vì thế, hỡi bậc tối thắng trong hàng lưỡng sinh, không có gì cao hơn Śiva. Điều gì kinh điển đã tuyên thuyết như vậy, tất thảy đều lấy Śiva làm nguyên nhân.

Verse 64

शिवो दाता हि लोकानां कर्ता चैवानुमोदिता । शिवशक्त्यात्मकं विश्वं जानीध्वं हि द्विजोत्तमाः

Śiva thật là Đấng ban phát cho các thế giới, cũng là Đấng hành tác và Đấng chuẩn thuận. Hỡi bậc tối thắng trong hàng lưỡng sinh, hãy biết vũ trụ này mang bản tính Śiva và Śakti.

Verse 65

शिवेति द्व्यक्षरं नाम त्रायते महतो भयात् । तस्माच्छिवश्चिंत्यतां वै स्मर्यतां च द्विजोत्तमाः

Danh hiệu hai âm “Śiva” cứu thoát khỏi nỗi sợ hãi lớn. Vì vậy, hỡi các bậc Nhị-sinh tối thượng, hãy quán niệm và luôn tưởng nhớ Śiva.

Verse 66

ऋषय ऊचुः । सोमनाथस्य माहात्म्यं ज्ञातं तस्य प्रसादतः । राहोः शिरोभयात्सर्वे रक्षिताः परमेष्ठिना

Các hiền triết thưa: “Nhờ ân huệ của ngài, chúng tôi đã hiểu được đại oai đức của Somanātha. Trước nỗi sợ cái đầu của Rāhu, tất cả đều được Parameṣṭhin (Phạm Thiên) che chở.”

Verse 67

सुराश्चेंद्रादयश्चान्ये तस्मिन्युद्धे सुदारुणे । अत ऊर्ध्वं सुराः सर्वे किमकुर्वत उच्यताम्

“Còn các chư thiên—Indra và những vị khác—trong trận chiến vô cùng khốc liệt ấy: sau đó, tất cả chư thiên đã làm gì? Xin hãy nói rõ.”

Verse 68

शिवस्य महिमा सर्वः श्रुतस्तव मुखोद्गतः । अथ युद्धस्य वृत्तान्तः कथ्यतां परमार्थतः

“Chúng tôi đã nghe trọn vẹn đại vinh quang của Śiva từ chính miệng ngài. Nay xin hãy thuật lại diễn biến trận chiến theo chân nghĩa và ý chỉ chân thật.”

Verse 69

लोमश उवाच । यदा हि दैत्यैश्च पराजिताः सुराः शम्भुं च सर्वे शरणं प्रपन्नाः । शिवं प्रणेमुः सहसा सुरोत्तमा युद्धाय सर्वे च मनो दधुस्तदा

Lomaśa nói: Khi chư thiên bị các Daitya đánh bại, tất cả đều nương tựa nơi Śambhu. Các vị thiên thần tối thượng lập tức đảnh lễ Śiva, rồi hết thảy cùng dốc lòng hướng về chiến trận.

Verse 70

तथैव दैत्या अपि युध्यमाना उत्साहयुक्तातिबलाश्च सर्वे । देवैः समेताश्च पुनः पुनश्च युद्धं प्रचक्रुः परमास्त्रयुक्ताः

Cũng vậy, bọn Daitya đang giao chiến, tràn đầy nhiệt tâm và sức mạnh vượt bậc; hết lần này đến lần khác chúng lại xông vào thần chúng, mang theo những thần khí tối thượng.

Verse 71

एवं च सर्वे ह्यसुराः सुराश्च शक्त्यृष्टिशूलैः परिघैः परश्वधैः । जयार्थिनोमर्षयुताः परस्परं सिंहा यथा हैमवतीं दुरात्ययाः । निहन्यमाना ह्यसुराः सुरैस्तदा नानास्त्रयोगैः परमैर्निपेतुः

Thế rồi, hết thảy Asura và Sura giao tranh bằng giáo, lao, đinh ba, chùy và rìu; khát cầu chiến thắng, lòng đầy phẫn nộ, họ xông vào nhau như sư tử nơi miền Hi-mã-lạp-sơn khó vượt. Bấy giờ, bị chư thiên đánh gục bằng muôn cách phối hợp của những thần khí tối thượng, các Asura ngã xuống.

Verse 72

चक्रुस्ते सकलामुर्वी मांसशोणितकर्दमाम् । महीं वृक्षाद्रिसंयुक्तां ससागरवनाकराम्

Chúng biến khắp mặt đất thành bùn lầy của thịt và máu—chính cõi thế gian này với cây rừng và núi non, với biển cả, rừng thẳm và các mỏ khoáng.

Verse 73

शिरांसि च कबन्धानि कवचानि महांति च । ध्वजारथाः पताकाश्च गजवाजिशिरांसि च

Đầu người và thân không đầu, những áo giáp lớn, chiến xa mang cờ và phướn—cùng cả đầu voi và đầu ngựa—đều vương vãi khắp nơi.

Verse 74

बहन्त्यश्चापगा ह्यासन्नद्यो भीरुभयावहाः । अगाधाः शोणितोदाश्च तरंतो ब्रह्मराक्षसाः । तयंति परान्भूतप्रतप्रमथराक्षसान्

Tại đó, những lạch và sông chảy cuồn cuộn, khiến kẻ nhút nhát kinh hoàng—những dòng sâu thẳm mà nước là máu. Các Brahma-rākṣasa bơi qua, rồi hành hạ các loài hữu tình khác: những bhūta, pramatha và rākṣasa hung bạo.

Verse 75

शाकिनीडाकिनीसंघा यक्षिण्योऽथ सहस्रशः । नानाकेलिषु संयुक्ताः परस्परमुदान्विताः

Những đoàn Śākinī và Ḍākinī, cùng các Yakṣiṇī hàng ngàn, tụ hội trong muôn trò cuồng nhiệt, tự cùng nhau hân hoan ngất ngây.

Verse 76

एवं संक्रीडमानास्ते भूतप्रमथराक्षसाः । रणे तस्मिन्महारौद्रे देवासुरसमागमे

Thế rồi bọn bhūta, pramatha và rākṣasa nô đùa trong trận chiến ấy—cực kỳ kinh hoàng—khi chư thiên và a-tu-la giáp mặt giao tranh.

Verse 77

बलिना सह देवेन्द्रो युयुधेऽद्भुतविक्रमः । शक्त्या जघान देवेंद्रं वैरोचनिरमर्षणः

Indra, chúa tể chư thiên, dũng lực kỳ diệu, giao chiến cùng Bali. Rồi Virocani (Bali), cơn giận không sao chịu nổi, phóng giáo đánh trúng Indra.

Verse 78

तां शक्तिं वञ्चयामास महेन्द्रो लघुविक्रमः । जघान स बलिं यत्नाद्दैत्येंद्रं परमेण हि

Mahendra, nhanh nhẹn trong dũng lực, đã tránh được ngọn giáo ấy. Rồi với quyết tâm, Ngài giáng một đòn tối thượng, quật ngã Bali, chúa tể loài Daitya.

Verse 79

वज्रेण शितधारेण बाहुं चिच्छेद विक्रमी । गातासुरपतद्भूमौ विमानात्सूर्यसंन्निभात्

Với lưỡi sét Vajra sắc bén, bậc dũng mãnh chém đứt cánh tay hắn; và chúa tể A-tu-la rơi xuống đất từ cỗ xa bay rực sáng như mặt trời.

Verse 80

पतितं च बलिं दृष्ट्वा वृषपर्वा रूपान्वितः । ववर्ष शरधाराभिः पयोद इव पर्वतम्

Thấy Bali ngã gục, Vṛṣaparvan—dáng hình rực rỡ—liền trút xuống mưa tên dày đặc, như mây mưa đổ ầm trên núi.

Verse 81

महेंद्रं सगजं चैव सहमानं शिताञ्छरान् । तदा युद्धमभूद्वोरं महेन्द्रवृषपर्वणोः

Bấy giờ diễn ra trận chiến ghê gớm giữa Mahendra (Indra) và Vṛṣaparvan; Indra cưỡi voi, vẫn chịu đựng những mũi tên sắc nhọn.

Verse 82

निपात्य वृषपर्वाणमिंद्रः परबलार्दनः

Indra—đấng nghiền nát binh lực địch—đã đánh quật Vṛṣaparvan xuống.

Verse 83

ततो वज्रेण महता दानवानवधीद्रणे । शिरसि च्छेदिताः केचित्केचित्कंधरतो हताः

Rồi với lôi chùy Vajra hùng mạnh, Ngài giết các Dānavas giữa chiến địa: kẻ thì bị chém đầu, kẻ thì bị đánh gục nơi cổ và vai.

Verse 84

विह्वलाश्च कृताः केचिदिंद्रेण कुपितेन च । तथा यमेन निहता वायुना वरुणेन च

Có kẻ bị Indra trong cơn thịnh nộ làm cho choáng váng; cũng vậy, kẻ khác bị Yama, Vāyu và Varuṇa giết chết.

Verse 85

कुबेरेण हताश्चान्ये नैरृतेन तथा परे । अग्निना निहताः केचिदीशेनैव विदारिताः

Kẻ khác bị Kubera giết, kẻ khác nữa bị Nairṛta diệt; có kẻ bị thần Agni đánh ngã, và có kẻ bị chính Īśa xé toạc.

Verse 86

एवं तदा तैर्निहता बलीयसो महासुरा विक्रमशानिनश्च । सुरैस्तु सर्वैः सह लोकपालैः शिवप्रसादा भिहतास्तदानीम्

Vì thế, khi ấy những Đại A-tu-la hùng mạnh, dũng mãnh đã bị toàn thể chư thiên cùng các Lokapāla tiêu diệt, nhờ ân phúc của Śiva.

Verse 87

ततो महादैत्यवरो दुरात्मा स कलानेमिः परमास्त्रयुक्तः । ययौ तदानीं सुरसत्तमांस्तान्हंतुं सदा क्रूरमतिः स एकः

Rồi bấy giờ, tên ác độc đứng đầu các Đại Daitya—Kalānemi, mang theo những vũ khí tối thượng—một mình tiến lên, lòng luôn tàn bạo, để giết những bậc tối thắng trong chư thiên ấy.

Verse 88

सिंहारूढो दंशितश्च त्रिशुलेन हि संयुतः । दैत्यानामर्बुदेनैव सिंहारूढेन संवृतः

Cưỡi trên lưng sư tử, mặc giáp trụ và cầm cây đinh ba, hắn bị bao quanh bởi một đoàn Daitya đông như biển—cũng đều cưỡi sư tử.

Verse 89

ते सिंहा दंशिताः सर्वे महाबलपराक्रमाः । तेषु सिंहेषु चारूढा महादैत्याश्च तत्समाः

Tất cả những sư tử ấy đều được trang bị vũ khí và yên giáp, mạnh mẽ và oai dũng; và trên lưng chúng là các Đại Dānava (Daitya), hung bạo chẳng kém.

Verse 90

आयांतीं दैत्यसेनां तां सर्वां सिंहविभूषिताम् । कालनेमियुतां दृष्ट्वा देवा इंद्रपुरोगमाः । भयमाजग्मुरतुलं तदा ध्यानपरा भवन्

Thấy đạo quân Daitya tiến đến—tất thảy trang sức bằng sư tử—lại có Kālanemi đi cùng, chư Thiên do Indra dẫn đầu bị nỗi kinh hãi vô song bao phủ; rồi họ chuyên tâm nhập thiền định.

Verse 91

किं कुर्मोऽद्य वयं सर्वे कथं जेष्याम चाद्भुतम् । एतादृशमसंख्याकमनीकं सिंहसंवृतम्

“Hôm nay tất cả chúng ta phải làm gì? Làm sao có thể chiến thắng lực lượng kỳ diệu ấy—đạo quân vô số, lại bị sư tử vây quanh?”

Verse 92

एवं विचिंत्यमानास्ते ह्यागतस्तत्र नारदः । नारदेन च तत्सर्वं पुरावृत्तं महत्तरम्

Khi họ còn đang bàn tính như thế, hiền thánh Nārada đến nơi; và nhờ Nārada, toàn bộ câu chuyện trọng đại về những việc đã xảy ra trước đó được thuật lại.

Verse 93

कथितं च महेंद्राय कालनेमेस्तपोबलम् । अजेयत्वं च संग्रामे वरदानबलेन तु

Và với đại đế Indra, người ta đã thuật rõ sức mạnh do khổ hạnh của Kālanemi, cùng sự bất khả chiến bại của hắn trong chiến trận, phát sinh từ uy lực của một ân phúc ban cho.

Verse 94

विष्णुं विना वयं देवा अशक्ता रणमंडले । जेतुं च स ततो विष्णुः स्मर्यतां परमेश्वरः । तमालनीलो वरदः सर्वैर्विजयकांक्षिभिः

“Không có Viṣṇu, chư Thiên chúng ta bất lực nơi chiến địa. Vậy hãy tưởng niệm Viṣṇu—Đấng Tối Thượng—đen thẫm như cây tamāla, bậc ban ân phúc; xin tất cả những ai cầu thắng lợi đều khẩn thỉnh Ngài.”

Verse 95

नारदस्य वचः श्रुत्वा तदा देवास्त्वरान्विताः । ध्यानेन च महाविष्णुं ततः परबलार्द्दनम् । स्मरंतः परमात्मानमिदमूचुश्च तं विभुम्

Nghe lời Nārada, chư Thiên đầy khẩn cấp liền nhập định quán niệm Mahāviṣṇu, Đấng nghiền nát sức mạnh của kẻ thù; nhớ tưởng Tối Thượng Ngã, họ thưa những lời này lên Đấng Chúa tể bao trùm khắp mọi nơi.

Verse 96

देवा ऊचुः । नमस्तुभ्यं भगवते नमस्ते विश्वमंगलम् । श्रीनिवास नमस्तुभ्यं श्रीपते ते नमोनमः

Chư Thiên thưa rằng: “Kính lễ Ngài, bậc Bhagavān; kính lễ Ngài, Đấng đem điềm lành cho toàn vũ trụ. Ôi Śrīnivāsa, kính lễ Ngài; ôi Chúa tể của Śrī, chúng con cúi đầu đảnh lễ Ngài mãi mãi.”

Verse 97

अद्यास्मान्भयभीतांस्त्वं कालनेमिभयार्दितान् । त्रातुमर्हसि दैत्याच्च देवानामभयप्रद

“Hôm nay, xin Ngài hãy che chở chúng con—những kẻ run sợ, bị nỗi kinh hoàng về Kālanemi dày vò—khỏi tên Daitya ấy; ô Đấng ban vô úy cho chư Thiên!”

Verse 98

एवं ध्यातः संस्मृतश्च प्रादुर्भूतो हरिस्तदा । नीलो गरुडमारुह्य जगतामभयप्रदः

Được quán niệm và tưởng nhớ như thế, Hari liền hiển hiện—sắc thẫm—cưỡi Garuḍa, Đấng ban vô úy cho muôn cõi.

Verse 99

चक्रपाणिस्तदायातो देवानां विजयाय च । गगनस्थं महाविष्णुं गरुडोपरि संस्थितम् । श्रीवासमेनं दुर्द्धर्षं योद्धुकामं ददर्शिरे

Bấy giờ, Đấng cầm Luân xa ngự đến vì chiến thắng của chư Thiên. Họ thấy Mahāviṣṇu ở giữa hư không, ngồi trên Garuḍa—Śrīvāsa (nơi ngự của Śrī)—bất khả khuất phục, lòng sẵn sàng giao chiến.

Verse 100

तथा दृष्ट्वा कालनेमिस्तदानीं प्रहस्यमानोऽतिरुषा बलान्वितः । कस्त्वं महाभाग वरेण्यरूपः श्यामो युवा वारणमत्तविक्रमः । करे गृहीतं निशितं महाप्रभं चक्रं च कस्मात्कथयस्व मे प्रभो

Thấy vậy, Kālanemi cười khinh bỉ, lòng đầy giận dữ và sức mạnh, hắn nói: "Ngươi là ai, hỡi người may mắn có dung mạo tuyệt vời, da ngăm đen, trẻ trung, với sức mạnh của một con voi điên cuồng? Và tại sao ngươi lại cầm chiếc đĩa sắc bén, rực rỡ trong tay? Hãy nói cho ta biết, hỡi ngài."

Verse 101

श्रीभगवानुवाच । युद्धार्थमिह चायातो देवानां कार्यसिद्धये । त्वं स्थिरो भव रे मंद दहाम्यद्य न संशयः

Đức Thế Tôn phán: "Ta đến đây để chiến đấu, nhằm hoàn thành mục đích của các vị thần. Hãy đứng vững, hỡi kẻ ngu ngốc—Ta sẽ thiêu rụi ngươi ngay hôm nay; điều đó không còn nghi ngờ gì nữa."

Verse 102

श्रुत्वा भगवतो वाक्यं कालनेमिः प्रतापवान् । उवाच रुषितो भूत्वा भगवंतमधोक्षजम्

Nghe những lời của Đức Thế Tôn, Kālanemi hùng mạnh trở nên giận dữ và nói với Đấng Tối Cao, ngài Adhokṣaja siêu việt.

Verse 103

मूलभूतो हि देवानां भगवान्युद्धदुर्मदः । युद्धं कुरु मया सार्द्धं यदि शूरोऽसि संप्रति

"Ngài quả thực là cội rễ nương tựa của các vị thần, hỡi Chúa tể—kẻ điên cuồng vì kiêu hãnh chiến trận! Hãy đấu với ta, nếu ngài thực sự là một anh hùng ngay lúc này."

Verse 104

प्रहस्य भगवान्विष्णुरुवाचेदं महाप्रभः । गगनस्थो भव त्वं हि महीस्थोऽहं भवामि वै

Mỉm cười, Đức Vishnu hùng mạnh phán: "Ngươi cứ ở trên trời; còn Ta, Ta sẽ ở lại trên mặt đất."

Verse 105

अप्रशस्तं च विषमं युद्धं चैव यथा भवेत् । तथा कुरु महाबाहो गगनो वा महीतले

Hãy để trận chiến không diễn ra sai trái hay bất công. Hãy chiến đấu một cách xứng đáng, hỡi người có cánh tay hùng mạnh, dù là trên trời hay dưới đất.

Verse 106

तथेति मत्वा हि महानुभावो दैत्यैः समेतोऽर्बुदसंख्यकैश्च । सिंहोपरिस्थैश्च महानुभावैर्महाबलैः क्रूरतरैस्तदानीम्

Nghĩ rằng "Cứ như vậy đi", vị vĩ đại đó tiến lên, cùng với hàng chục triệu Daitya, và những chiến binh hùng mạnh, hung dữ cưỡi trên sư tử vào lúc đó.

Verse 107

गगनमथ जगाहे मंदमंदं महात्मा ह्यसुरगणसमेतो विश्वरूपं जिघांसुः । त्रिशिखमपरमुग्रं गृह्य संदेशचेष्टादशनविकृतवक्त्रो योद्धुकामो हरिं सः

Sau đó, đại asura đó, cùng với các đoàn quân quỷ dữ và có ý định sát hại Viṣṇu trong hình dạng vũ trụ, từ từ tiến vào bầu trời. Nắm chặt chiếc đinh ba vô cùng đáng sợ, khuôn mặt méo mó với những cử chỉ dữ tợn, hắn khao khát chiến đấu với Hari.