Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 85

Devanagari script

स च जानन्मुनिः पत्नीं पात्रभूतामविश्वसन् । स्त्रीचरित्रविदंके तां विधाय स्वपिति द्विजः

Transliteration

sa ca jānanmuniḥ patnīṃ pātrabhūtāmaviśvasan | strīcaritravidaṃke tāṃ vidhāya svapiti dvijaḥ

Translation

Nhưng vị hiền triết ấy—dẫu biết vợ mình là người xứng đáng—vẫn chưa hoàn toàn tin; am tường thói đời, bậc lưỡng sinh đặt nàng lên đùi rồi mới thiếp ngủ.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• जानन्: knowing
• जानन्: Karta (Agent-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘मुनिः’ इति विशेषण

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• पत्नीम्: wife
• पत्नीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)

• पात्रभूताम्: having become worthy/fit
• पात्रभूताम्: Karma (Object-complement/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पात्र (प्रातिपदिक) + भूत (भू धातोः क्त, कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: ‘पात्रं भूता’ (having become fit/eligible); ‘पत्नीम्’ इति विशेषण

• अविश्वसन्: not trusting/distrusting
• अविश्वसन्: Karta (Agent-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-वि-श्वस् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘मुनिः’ इति विशेषण

• स्त्रीचरित्रविदम्: a knower of women’s ways
• स्त्रीचरित्रविदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक) + चरित्र (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); षष्ठी-तत्पुरुष: ‘स्त्रीणां चरित्रं वेत्ति’ (knower of women’s nature)

• अङ्के: on the lap
• अङ्के: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Locative, Singular)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)

• विधाय: having placed
• विधाय: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-धा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having placed/arranged’

• स्वपिति: sleeps
• स्वपिति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्वप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person, Singular); परस्मैपद

• द्विजः: the brahmin (twice-born)
• द्विजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

Speaker

Unspecified (narrative voice)

Visual Art Cues

Scene: Night in a hermitage: the sage lies down with his wife resting upon his lap, signaling protective vigilance; the attendant remains at a respectful distance; lamp dim, atmosphere guarded yet calm.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse portrays worldly prudence and guarded trust within narrative context, setting up a moral episode about hidden intent and vigilance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive narrative.