Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

ततः कालेन केनापि पांडवा द्यूतनिर्जिताः । तत्राजग्मुश्च क्रमतस्तीर्थस्नानकृते भुवम्

tataḥ kālena kenāpi pāṃḍavā dyūtanirjitāḥ | tatrājagmuśca kramatastīrthasnānakṛte bhuvam

Rồi sau một thời gian, các Pāṇḍava—bị thua trong cuộc chơi xúc xắc—đã lần lượt đến nơi ấy, du hành khắp cõi đất vì mục đích tắm gội tại các tīrtha linh thiêng.

ततःthereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘ततः’ = तस्मात्/तदनन्तरम् (thereafter/from there)
कालेनby time; after some time
कालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन — ‘कालेन’ (by time/after some time)
केनby some
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन — ‘केन’ (by which/ by some)
अपिeven; also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) — ‘अपि’ = even/also; here with ‘केन’ → ‘केनापि’ (by some)
पाण्डवाःthe Pāṇḍavas
पाण्डवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — ‘पाण्डवाः’ (the Pāṇḍavas)
द्यूत-निर्जिताःdefeated in gambling
द्यूत-निर्जिताः:
Karta (Subject-Qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootद्यूत (प्रातिपदिक) + नि√जि (धातु) → निर्जित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘निर्जित’ (conquered/defeated) + तत्पुरुष-समास (द्यूते निर्जिताः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक क्रियाविशेषण) — ‘तत्र’ (there)
आजग्मुःthey came
आजग्मुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√गम् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन — ‘आजग्मुः’ (they came)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक) — ‘च’ (and)
क्रमतःsuccessively
क्रमतः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रमतः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘क्रमतः’ (in order, successively)
तीर्थ-स्नान-कृतेfor the sake of bathing at sacred fords
तीर्थ-स्नान-कृते:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + स्नान (प्रातिपदिक) + कृते (कृदन्त/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन — ‘कृते’ = for the sake of; समासः (तीर्थस्नानस्य कृते)
भुवम्the earth; the land
भुवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन — ‘भुवम्’ (earth/land)

Narrator (within Māheśvarakhaṇḍa; likely Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages)

Scene: The Pāṇḍavas, travel-worn after the dice defeat, move in a line across varied terrain—forests, dusty paths, distant shrines—carrying minimal gear, intent on sacred baths.

P
Pāṇḍava
D
Dyūta (dice game)
T
Tīrtha
S
Snāna (ritual bath)

FAQs

After downfall, dharmic recovery is sought through tīrtha-yātrā and sacred bathing—turning suffering into purification.

The verse mentions tīrtha-snāna generally; the specific tīrtha is not named in this line.

Tīrtha-snāna—ritual bathing at sacred places—is explicitly indicated as their purpose.