Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

आराधयामास चिरं देवीर्विद्याफलाप्तये । ततस्तुष्टास्तस्य देव्यः स्वप्ने प्रोचुरिदं वचः

Transliteration

ārādhayāmāsa ciraṃ devīrvidyāphalāptaye | tatastuṣṭāstasya devyaḥ svapne procuridaṃ vacaḥ

Translation

Trong thời gian dài, ông chí thành phụng thờ các Nữ Thần để cầu quả báo của minh chú. Rồi các Nữ Thần hoan hỷ, trong giấc mộng đã nói với ông lời này.

Word by Word

• आराधयामास: worshipped/propitiated
• आराधयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-राध् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: आ-राध् (to worship/propitiate)

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (प्रातिपदिक/अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

• देवीः: the goddesses
• देवीः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• विद्या: of knowledge
• विद्या: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (समासपूर्वपद)

• फल: of fruit/result
• फल: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (समासपूर्वपद)

• आप्तये: for the attainment of the fruit of knowledge
• आप्तये: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: आप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; समास: विद्या-फल-आप्ति (षष्ठी-तत्पुरुष) + चतुर्थी

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/हेतुवाचक (then/thereupon)

• तुष्टाः: pleased
• तुष्टाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (कृदन्त; तुष् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), तुष् (to be pleased); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; 'देव्यः' इत्यस्य विशेषणम्

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• देव्यः: the goddesses
• देव्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• स्वप्ने: in a dream
• स्वप्ने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• प्रोचुः: said
• प्रोचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-उच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; धातु: प्र-उच् (to say)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; 'वचः' इत्यस्य विशेषणम्

• वचः: speech/words
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Siddhamātā (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sādhaka seated in night vigil after long worship; the Devīs appear in a luminous dream, speaking a concise instruction; lamps, flowers, and mantra-japa beads suggest sustained practice.

Characters & Entities

• Devīs (Goddesses)
• Vidyā (mantra-knowledge)
• Svapna (dream revelation)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Persevering devotion bears fruit; divine instruction can arise through inner revelation when worship is mature.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The wider Kāśī sacred milieu is implied as the field of successful upāsanā leading to divine response.

What ritualistic prescription is mentioned?

Long-term ārādhana (propitiatory worship) of the Devīs aimed at attaining vidyā-phala (mantra fruition).