Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

शास्त्रचौरः केकराक्षः कथां पुण्यां च द्वेष्टि यः । कृमिवक्त्रः स च भवेद्विभ्रष्टो नरकात्कुधीः

Transliteration

śāstracauraḥ kekarākṣaḥ kathāṃ puṇyāṃ ca dveṣṭi yaḥ | kṛmivaktraḥ sa ca bhavedvibhraṣṭo narakātkudhīḥ

Translation

Kẻ trộm kinh điển trở thành người lé mắt. Kẻ ghét lời pháp thoại thánh thiện, công đức, sẽ sinh ra với miệng lở loét, dòi bọ. Kẻ ác tâm ấy, dù thoát khỏi địa ngục, cũng xuất hiện trong cảnh khổ như vậy.

Word by Word

• śāstra-cauraḥ: a thief of scriptures
• śāstra-cauraḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: śāstra (प्रातिपदिक) + caura (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शास्त्रस्य चौरः)

• kekara-akṣaḥ: one with squinting eyes
• kekara-akṣaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kekara (प्रातिपदिक) + akṣa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (केकरः अक्षी यस्य/केकराक्षः)

• kathām: a discourse/story
• kathām: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: kathā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• puṇyām: holy, meritorious
• puṇyām: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: puṇya (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (कथाम्)

• ca: and
• ca: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• dveṣṭi: hates
• dveṣṭi: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dviṣ (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• yaḥ: who
• yaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम (relative pronoun)

• kṛmi-vaktraḥ: worm-faced
• kṛmi-vaktraḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kṛmi (प्रातिपदिक) + vaktra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कृमेः वक्त्रमिव/कृमिवक्त्रः)

• saḥ: he
• saḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संकेतक-सर्वनाम (demonstrative)

• ca: and
• ca: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• bhavet: would become
• bhavet: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: bhū (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• vibhraṣṭaḥ: fallen, degraded
• vibhraṣṭaḥ: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: vi-bhraṣṭa (कृदन्त; √bhraṃś/भ्रंश् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (past participle), विशेषणम् (सः)

• narakāt: from hell
• narakāt: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: naraka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• kudhīḥ: a wicked-minded person
• kudhīḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ku-dhī (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गुणवाचक-नाम (one of evil intellect)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A solemn assembly where a narrator recites sacred kathā; beside it, symbolic karmic consequences: a manuscript-thief with crossed eyes and a man with a worm-ridden mouth turning away from the discourse; Yama’s shadowy realm hinted in the background.

Characters & Entities

• śāstra
• puṇya-kathā
• naraka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Respect for sacred knowledge and holy discourse is dharma; stealing or despising it leads to severe karmic affliction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse glorifies śāstra and puṇya-kathā as sacred supports of dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, hearing/reciting holy discourse (kathā-śravaṇa) is praised, though no formal rite is detailed.