Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

दत्त्वा हरति तद्भूयो जायते कृकलासकः । कुपितानप्रसाद्यैव पूज्यान्स्याच्छीर्षरोगवान्

Transliteration

dattvā harati tadbhūyo jāyate kṛkalāsakaḥ | kupitānaprasādyaiva pūjyānsyācchīrṣarogavān

Translation

Kẻ đã bố thí rồi lại lấy lại, sẽ sinh làm thằn lằn. Và kẻ không cầu hòa giải, để các bậc đáng tôn kính bất mãn, sẽ mắc các chứng bệnh nơi đầu.

Word by Word

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• हरति: steals/takes away
• हरति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √हृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तत्: that (thing)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• भूयः: again
• भूयः: Avyaya (Adverb/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस्/भूयः (अव्यय)
• Form: अव्यय (पुनरर्थक/again)

• जायते: is born
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• कृकलासकः: a lizard
• कृकलासकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृकलासक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कुपितान्: the angered (ones)
• कुपितान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुपित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कुप्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण-प्रयोगः

• अप्रसाद्य: without appeasing
• अप्रसाद्य: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अ + प्रसाद्य (कृदन्त; प्र + √सद्/√साद् caus.)
• Form: ल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष अव्यय (gerund), नकारार्थक-उपसर्गयुक्त; ‘प्रसाद्य’ = प्रसन्नं कृत्वा, ‘अप्रसाद्य’ = अप्रसन्नं कृत्वा/अनुनयम् अकृत्वा

• एव: indeed
• एव: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• पूज्यान्: the venerable persons
• पूज्यान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पूज्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; तव्यत्/ण्यत्-अर्थे ‘पूज्य’ (worthy of worship)

• स्यात्: would become
• स्यात्: Kriya (Result/फल)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शीर्षरोगवान्: having a head-disease
• शीर्षरोगवान्: Karta (Predicate/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शीर्ष + रोग + वत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तद्धितान्त ‘वत्’ (possessive); षष्ठी-तत्पुरुषः (शीर्षस्य रोगः)

Speaker

Kamaṭha

Visual Art Cues

Scene: A donor places a gift at a shrine then secretly takes it back; the karmic reflection shows a lizard clinging to a wall. Nearby, an elder remains displeased; the offender holds his head in pain.

Characters & Entities

• pūjya (the venerable)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dāna must be steadfast and respectful; retracting gifts and ignoring reconciliation with the venerable leads to degradation and suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the focus is on dharma of dāna and honoring the pūjya.

What ritualistic prescription is mentioned?

An implied prescription: do not revoke dāna, and pacify/seek forgiveness from offended elders or holy persons.