Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 76

Devanagari script

विशंका जायते तस्मिन्वाक्यं तदपि दोषवत् । तस्माद्यः स्वप्रियं त्यक्त्वा श्रोतुश्चाप्यथ यत्प्रियम्

Transliteration

viśaṃkā jāyate tasminvākyaṃ tadapi doṣavat | tasmādyaḥ svapriyaṃ tyaktvā śrotuścāpyatha yatpriyam

Translation

Vì thế, đối với lời như vậy liền sinh nghi, và ngay cả lời ấy cũng trở nên vấy lỗi. Do đó, hãy bỏ điều chỉ làm mình vừa lòng, và cũng xét đến điều làm người nghe hoan hỷ—

Word by Word

• विशङ्का: suspicion/doubt
• विशङ्का: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: विशङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-एकवचन

• जायते: arises/is born
• जायते: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• तस्मिन्: in that (case)
• तस्मिन्: Adhikaraṇa (Location/Context)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-एकवचन (locative singular)

• वाक्यम्: speech/statement
• वाक्यम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-निपात (also/even)

• दोषवत्: faulty/defective
• दोषवत्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दोषवत् (प्रातिपदिक; -वत्)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-एकवचन; विशेषणम् (वाक्यस्य)

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Hetu/Apādāna (Therefore/from that)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-एकवचन (ablative singular)

• यः: who
• यः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-एकवचन

• स्वप्रियम्: one's own pleasing (thing)
• स्वप्रियम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: स्व + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य प्रियम्)

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Kriyā-viśeṣaṇa (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: √त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• श्रोतुः: of the listener
• श्रोतुः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: श्रोतृ (प्रातिपदिक; √श्रु + तृच्)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-निपात

• अथ: then/now
• अथ: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तर/प्रसङ्ग-अव्यय

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-एकवचन; सम्बन्धे (relative)

• प्रियम्: pleasing (thing)
• प्रियम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa/Sūta (deduced, Māheśvara-khaṇḍa narrative frame)

Visual Art Cues

Scene: A clear water pot symbolizes pure speech; when self-pleasing motives enter, the water clouds and a serpent of suspicion coils around it; when motives are purified, the water clears and reflects a deity’s light.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Self-serving speech breeds doubt; dharmic speech avoids ego-driven pleasure and seeks trustworthy communication.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the ‘prescription’ is cultivating trust by purifying motives in speech.