Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 113

Devanagari script

ह्रियतेर्द्धं हि तत्रापि यच्छेषं तद्धि जीवितम् । जीवितांतेच मरणं महाघोरमवाप्नुयात्

Transliteration

hriyaterddhaṃ hi tatrāpi yaccheṣaṃ taddhi jīvitam | jīvitāṃteca maraṇaṃ mahāghoramavāpnuyāt

Translation

Ngay cả trong đó, một phần cũng bị cuốn đi; phần còn lại mới thật gọi là “đời sống”. Và đến tận cùng sinh mệnh, người ta gặp cái chết—thật vô cùng kinh khiếp.

Word by Word

• ह्रियते: is taken away
• ह्रियते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)

• अर्धम्: half
• अर्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (context: ‘half (of it)’)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: indeed)

• तत्र: there/in that (portion)
• तत्र: Adhikarana (Adverbial location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb: there/in that)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: also/even)

• यत्: whatever/that which
• यत्: Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (relative pronoun)

• शेषम्: remaining
• शेषम्: Visheshya (Predicate complement/विशेष्य)
• Type: Adjective
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (remaining)

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (demonstrative)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: indeed)

• जीवितम्: life
• जीवितम्: Karta (Predicate nominative/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• जीवितान्ते: at the end of life
• जीवितान्ते: Adhikarana (Location/time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (जीवितस्य अन्तः)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction: and)

• मरणम्: death
• मरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• महाघोरम्: very terrible
• महाघोरम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (महच्च तत् घोरम्)

• अवाप्नुयात्: would attain/meet
• अवाप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages

Visual Art Cues

Scene: A river of time carrying away fragments labeled ‘days’ and ‘years’; a lone traveler on the bank realizes even the remaining bundle is being taken, while a distant dark gate symbolizes ghora death.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Life steadily diminishes and culminates in death; therefore one should prepare through Dharma, detachment, and God-centered living.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular Tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse serves as a concluding warning to value the remaining span of life.