Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 137

Devanagari script

एकविंशतिसाहस्रं ग्रामणां नीलपूरके । तथामलविषये पार्थ ग्राममाणामेकलक्षकम्

Transliteration

ekaviṃśatisāhasraṃ grāmaṇāṃ nīlapūrake | tathāmalaviṣaye pārtha grāmamāṇāmekalakṣakam

Translation

Tại Nīlapūraka, người ta nói có hai mươi mốt nghìn thôn làng. Và, hỡi Pārtha, trong xứ Mala, thôn làng được nói là tròn một lakh.

Word by Word

• एकविंशतिसाहस्रम्: twenty-one thousand
• एकविंशतिसाहस्रम्: Karma/Pradhana-visheshya (Object/quantified total)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक) + विंशति (प्रातिपदिक) + साहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष/द्विगुसदृश संख्यासमास (एकविंशतिः साहस्रम् = 21,000)

• ग्रामाणाम्: of villages
• ग्रामाणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• नीलपूरके: in Nīlapūraka
• नीलपूरके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नीलपूरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (स्थाननाम)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha/Upapada (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• अमलविषये: in Amala-viṣaya (region)
• अमलविषये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अमलविषय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (स्थाननाम: अमल-विषय)

• पार्थ: O Pārtha
• पार्थ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• ग्राममाणाम्: of villages
• ग्राममाणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; (पाठभेद/लिप्यन्तरदोषसम्भवः: ग्रामाणाम्)

• एकलक्षकम्: one lakh
• एकलक्षकम्: Karma/Pradhana-visheshya (Object/quantified total)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक) + लक्षक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (एकं लक्षं = one lakh)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced; vocative 'pārtha' retained as in transmitted verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nīlapūraka; Mala-viṣaya (regional listing)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha

Visual Art Cues

Scene: A narrator addressing ‘Pārtha’ (a kṣatriya hero) while pointing to two regions on a map: Nīlapūraka with fewer clusters, Mala with a larger spread; the contrast in numbers is visually apparent.

Characters & Entities

• Nīlapūraka
• Mala-viṣaya
• Pārtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse preserves sacred toponyms and a sense of vastness—Purāṇic dharma links spiritual memory with the breadth of the land.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is praised; the regions Nīlapūraka and Mala-viṣaya are named.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.