Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

स वो वसूनि पुत्रांश्च भार्याः कन्या गृहाणि च । विध्वंसयति नागेंद्राः शीघ्रं धावतधावत

Transliteration

sa vo vasūni putrāṃśca bhāryāḥ kanyā gṛhāṇi ca | vidhvaṃsayati nāgeṃdrāḥ śīghraṃ dhāvatadhāvata

Translation

“Hắn đang tàn phá của cải, con trai, vợ, con gái và nhà cửa của các ngươi. Hỡi các chúa nāga—mau lên, chạy đi, chạy đi!”

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वः: your
• वः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yusmad (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (genitive/6th), बहुवचन (plural)

• वसूनि: wealth, valuables
• वसूनि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vasu (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• पुत्रान्: sons
• पुत्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: putra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction ‘and’)

• भार्याः: wives
• भार्याः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: bhāryā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (acc. pl. of -ā stem)

• कन्याः: daughters
• कन्याः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: kanyā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• गृहाणि: houses
• गृहाणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: gṛha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• विध्वंसयति: destroys
• विध्वंसयति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dhvaṃs (धातु) उपसर्ग: vi-
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense in usage ‘destroys’

• नागेन्द्राः: O lords of serpents
• नागेन्द्राः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: nāga (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘नागानाम् इन्द्राः’

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: śīghra (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• धावत: run!
• धावत: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dhāv (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन

• धावत: run! (again)
• धावत: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dhāv (धातु)
• Form: लोट्-लकार, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, बहुवचन; पुनरुक्ति (repetition for urgency)

Speaker

Kumuda (son of Śeṣa) addressing the nāga-lords (from immediate context)

Visual Art Cues

Scene: A messenger’s urgent cry to nāga-kings: Pralaṃba ravages their treasures and households; nāga-lords rise in agitation within a jeweled subterranean court.

Characters & Entities

• Kumuda
• Śeṣa
• Nāgendras
• Pralaṃba (implied by ‘saḥ’)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unchecked adharma destroys family and stability; swift collective response is necessary to protect dharmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the setting is Pātāla among the nāgas.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an urgent warning and mobilization rather than a ritual instruction.