Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 97

Devanagari script

एवं स्थाप्य कुमारेशं लब्ध्वा चैतान्वराञ्छिवात् । मनसा कृतकृत्यं चात्मानं मेने षडाननः

Transliteration

evaṃ sthāpya kumāreśaṃ labdhvā caitānvarāñchivāt | manasā kṛtakṛtyaṃ cātmānaṃ mene ṣaḍānanaḥ

Translation

Như vậy, sau khi thiết lập Kumāreśa và nhận những ân phúc ấy từ Śiva, Đấng Sáu Mặt (Ṣaḍānana) trong lòng tự thấy mình đã viên mãn bổn nguyện.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus)

• स्थाप्य: having installed
• स्थाप्य: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), णिच्-भावः (causative sense: having installed)

• कुमारेशम्: Kumāreśa (Lord of Kumāra)
• कुमारेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुमार + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः कुमारस्य ईशः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• लब्ध्वा: having obtained
• लब्ध्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• एतान्: these
• एतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• वरान्: boons
• वरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• शिवात्: from Śiva
• शिवात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• मनसा: with (his) mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• कृतकृत्यम्: accomplished (having fulfilled his task)
• कृतकृत्यम्: Karma (Object complement)
• Type: Adjective
• Root: कृत + कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः कृतं कृत्यं यस्य सः (कर्मधारय-प्रयोगः; 'one whose duty is done')

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• आत्मानम्: himself
• आत्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• मेने: considered/thought
• मेने: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्

• षडाननः: the six-faced one (Kumāra)
• षडाननः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: षट् + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः—षड् आननानि यस्य सः

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kumāreśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Ṣaḍānana stands before the newly established Kumāreśa-liṅga, receiving Śiva’s boons; his face shows serene completion and inward satisfaction.

Characters & Entities

• Kumāreśa
• Śiva
• Ṣaḍānana (Skanda)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred acts done for dharma culminate in inner fulfillment when blessed by the Supreme (Śiva).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kumāreśvara site whose installation is the pivotal act of this chapter’s Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

The key act is Kumāreśa-pratiṣṭhā (installation), presented as meritorious and boon-yielding.