Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

Devanagari script

स हि गौरतनुः शर्वो विशेषाच्छशिशोभितः । रंजिता च विभावर्या देवी नीलोत्पलच्छविः

Transliteration

sa hi gauratanuḥ śarvo viśeṣācchaśiśobhitaḥ | raṃjitā ca vibhāvaryā devī nīlotpalacchaviḥ

Translation

Vì Śarva thân sắc trắng ngần, lại càng rạng rỡ nhờ ánh trăng; còn Nữ thần, thẫm màu như sen xanh, được vẻ huy hoàng của đêm làm tăng thêm mỹ lệ.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय, हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (particle)

• गौरतनुः: whose body is fair
• गौरतनुः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गौर (प्रातिपदिक) + तनु (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि (गौरी तनुः यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शर्वस्य विशेषणम्

• शर्वः: Śarva (Śiva)
• शर्वः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विशेषात्: especially, in particular
• विशेषात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन; हेतौ/कारणे

• शशिशोभितः: adorned by the moon
• शशिशोभितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शशि (प्रातिपदिक) + शोभित (कृदन्त, शुभ्/शोभ्-धातु)
• Form: तृतीया-तत्पुरुष (शशिना शोभितः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शर्वस्य विशेषणम्

• रंजिता: delighted, colored/enchanted
• रंजिता: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: रञ्ज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी-विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय-बोधक

• विभावर्या: by the night
• विभावर्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विभावरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/हेतु-भाव

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नीलोत्पलच्छविः: having the hue of a blue lotus
• नीलोत्पलच्छविः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नील (प्रातिपदिक) + उत्पल (प्रातिपदिक) + छवि (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि (नीलोत्पलस्य छविः यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी-विशेषणम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Śiva fair-bodied with moon-enhanced radiance; Devī dark like a blue lotus, both beautified by the night’s splendor—an aesthetic tableau of complementary opposites.

Characters & Entities

• Śarva (Śiva)
• Devī (Pārvatī/Umā)
• Moon (Śaśin)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa celebrates the auspicious beauty of Śiva and Devī, suggesting that cosmic harmony shines through their divine presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is named; the verse is a poetic description within the narrative flow.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive (stuti-like) imagery rather than a ritual instruction.