Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

। नारद उवाच । ततो निरुपमं दिव्यं सर्वरत्नमयं शुभम् । ईशाननिर्मितं साक्षात्सह देव्याविशद्गृहम्

Transliteration

| nārada uvāca | tato nirupamaṃ divyaṃ sarvaratnamayaṃ śubham | īśānanirmitaṃ sākṣātsaha devyāviśadgṛham

Translation

Nārada thưa: Bấy giờ, cùng với Nữ Thần, Ngài bước vào một cung thất thật vô song—thiêng liêng, cát tường, kết bằng mọi loại châu báu—hiển nhiên do chính Īśāna (Śiva) tạo dựng.

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd sg

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रमसूचक (then)

• निरुपमम्: incomparable
• निरुपमम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निरुपम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; विशेषण of गृहम् (understood)

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; विशेषण

• सर्वरत्नमयम्: made of all kinds of jewels
• सर्वरत्नमयम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-रत्न-मय (प्रातिपदिक; सर्व + रत्न + मय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; विशेषण

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; विशेषण

• ईशाननिर्मितम्: constructed by Īśāna (Śiva)
• ईशाननिर्मितम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईशान-निर्मित (प्रातिपदिक; ईशान + निर्मित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; विशेषण

• साक्षात्: directly, in person
• साक्षात्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (directly/in person)

• सह: with
• सह: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय, सहार्थक (with)

• देव्याः: with the goddess
• देव्याः: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular (with the goddess)

• अविशत्: entered
• अविशत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-√विश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd sg

• गृहम्: the house
• गृहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

Speaker

Nārada

Visual Art Cues

Scene: Nārada narrates: Śiva (Īśāna) and the Goddess enter an incomparable, auspicious mansion shimmering with all jewels—radiant halls, gem-studded pillars, and celestial light.

Characters & Entities

• Nārada
• Śiva (Īśāna)
• Devī (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The divine realm is portrayed as auspicious and consciously fashioned by Īśāna; proximity to Śiva and Devī signifies entry into śubha (auspiciousness).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A specific tīrtha is not named in this verse; it describes a divine mansion associated with Śiva and Devī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; it is narrative description (kathā) setting the scene.