Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56

Devanagari script

पुण्यान्वैवाहिकान्मंत्राञ्जेषुः संहृष्टमानसाः । एवं प्रतस्थेगिरिशो वीज्यमानश्च गंगया

Transliteration

puṇyānvaivāhikānmaṃtrāñjeṣuḥ saṃhṛṣṭamānasāḥ | evaṃ pratasthegiriśo vījyamānaśca gaṃgayā

Translation

Với lòng hân hoan, họ tụng các thần chú cát tường của lễ thành hôn. Thế rồi Girīśa (Śiva) lên đường, được Nữ thần Gaṅgā quạt mát và hầu cận.

Word by Word

• पुण्यान्: holy, auspicious
• पुण्यान्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषणम् (मन्त्रान्)

• वैवाहिकान्: pertaining to marriage
• वैवाहिकान्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैवाहिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषणम् (मन्त्रान्)

• मन्त्रान्: mantras
• मन्त्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• जेषुः: recited (chanted)
• जेषुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; वैदिक/काव्ये ‘जि’ धातोः—जेषुः (they uttered/recited; lit. conquered)

• संहृष्टमानसाः: whose minds were delighted
• संहृष्टमानसाः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सं + हृष् (धातु) → संहृष्ट (कृदन्त) + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहिः—संहृष्टं मानसं येषां ते

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषणम् (thus)

• प्रतस्थे: set out, departed
• प्रतस्थे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + स्था (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• गिरिशः: Giriśa (Śiva, lord of mountains)
• गिरिशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरि + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—गिरिणाम् ईशः

• वीज्यमानः: being fanned
• वीज्यमानः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वीज् (धातु) → वीज्यमान (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्/मान), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-भावः (being fanned)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• गंगया: by Gaṅgā
• गंगया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā (as divine attendant presence)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A divine wedding procession: joyous priests chant vivāha-mantras; Śiva (Girīśa) moves forward in regal calm while Gaṅgā attends, fanning him like a gentle breeze; lamps, garlands, and celebrants fill the path.

Characters & Entities

• Śiva (Girīśa)
• Gaṅgā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred rites become especially meritorious when performed with joyful devotion, honoring Śiva as the divine bridegroom.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage is set in the Himālaya region, evoking the sanctity of Himālaya and Gaṅgā as sacred presences in Śiva’s līlā.

What ritualistic prescription is mentioned?

The chanting of vaivāhika (marriage) mantras is highlighted as an auspicious component of the wedding rite.