Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

सर्वमेतदवाप्नोति स कोपि यदिवा न वा । किंचित्केनापि हि न्यूनं संसारः कुरुते नरम्

Transliteration

sarvametadavāpnoti sa kopi yadivā na vā | kiṃcitkenāpi hi nyūnaṃ saṃsāraḥ kurute naram

Translation

Dẫu có người đạt được tất cả những điều ấy, hay chẳng đạt được gì, thì luân hồi (saṃsāra) vẫn khiến con người thiếu hụt ở một phương diện nào đó. Bởi đời sống thế gian luôn để lại một khoảng khuyết không sao lấp đầy.

Word by Word

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनामसदृश-विशेषण (Neuter, Nom/Acc, Singular; all)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम (Neuter, Nom/Acc, Singular)

• अवाप्नोति: obtains, attains
• अवाप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव√आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (Present, 3rd sg, Parasmaipada)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम (Masculine, Nominative, Singular)

• कः: who
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम (Masculine, Nominative, Singular; who)

• अपि: even, at all
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: even/also)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तबोधक-अव्यय (conditional particle: if)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थ-निपात (particle: or)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थ-निपात (particle: or)

• किंचित्: something, a little
• किंचित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किंचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; अनिश्चितपरिमाणवाचक (Neuter, Nom/Acc, Singular)

• केन: by someone/with something
• केन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम (Instrumental singular; by whom/with what)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: even/also)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निश्चय/हेतौ-निपात (particle: indeed/for)

• न्यूनम्: deficiency, lacking
• न्यूनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: न्यून (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम् (Neuter, Nom/Acc, Singular; deficient)

• संसारः: worldly existence
• संसारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संसार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• कुरुते: makes, renders
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (Present, 3rd sg, Ātmanepada)

• नरम्: a man, a person
• नरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly life (saṃsāra) cannot fully satisfy; even after gains, some lack remains—prompting dispassion (vairāgya) and a turn toward liberation-oriented dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as a general purāṇic teaching on saṃsāra rather than a direct sthala-māhātmya passage.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is explicitly stated in this verse (no direct mention of snāna, dāna, japa, vrata, or tīrtha-yātrā).