Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

यत्नेन महता तावत्पुण्यैर्बहुविधैरपि । साधयत्यात्मनो लोको मानुष्य मतिदुर्लभम्

Transliteration

yatnena mahatā tāvatpuṇyairbahuvidhairapi | sādhayatyātmano loko mānuṣya matidurlabham

Translation

Nhờ nỗ lực lớn lao, và cả nhờ nhiều loại công đức, chúng sinh mới tự đạt được thân phận làm người—một điều vô cùng khó được.

Word by Word

• यत्नेन: by effort
• यत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• महता: great
• महता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; विशेषण (यत्नस्य)

• तावत्: so much / to that extent
• तावत्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/अवधि-वाचक-अव्यय (so much/for that long)

• पुण्यैः: by merits (good deeds)
• पुण्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन

• बहुविधैः: of many kinds
• बहुविधैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; विशेषण (पुण्यानाम्)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपवादार्थक-अव्यय (also/even)

• साधयति: accomplishes/attains
• साधयति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: साध् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• आत्मनः: for oneself / of oneself
• आत्मनः: Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• लोकः: a person / the world (here: a person)
• लोकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• मानुष्यम्: human state/birth
• मानुष्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मानुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• मतिदुर्लभम्: hard to obtain (even in thought) / very rare
• मतिदुर्लभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मति (प्रातिपदिक) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (मानुष्यस्य)

Speaker

Himācala

Skanda Dialogue

Listener: Skanda (Kumāra)

Visual Art Cues

Scene: A sober, instructive statement: beings attain the rare human condition only through great effort and many merits—an admonition to not waste life.

Characters & Entities

• Himācala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Human life is a rare attainment earned by effort and merit; it should be used for dharma and liberation-oriented living.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is a general dharmic teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is listed; puṇya is referenced broadly as accumulated merit.