Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 62

Devanagari script

निर्विस्ममिव मे चेतः सांप्रतं सर्वकर्मसु । विचार्यार्य शुभोदर्कमत आख्याहि सत्तम

Transliteration

nirvismamiva me cetaḥ sāṃprataṃ sarvakarmasu | vicāryārya śubhodarkamata ākhyāhi sattama

Translation

Nay tâm trí ta dường như đã trở nên dửng dưng trước mọi hành động. Ôi bậc hiền noble tối thượng, xin suy xét rồi chỉ dạy cho ta lời khuyên có kết quả cát tường, hỡi người tốt lành bậc nhất.

Word by Word

• निर्विस्मम्: unastonished, without wonder
• निर्विस्मम्: Karta (Subject-complement/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्विस्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (neuter nominative/accusative singular; adjective)

• इव: as if, like
• इव: Sambandha (Comparative marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (particle of comparison)

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/genitive), एकवचन; सर्वनाम (my)

• चेतः: mind
• चेतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन

• सांप्रतम्: now, at present
• सांप्रतम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सांप्रतम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• सर्वकर्मसु: in all actions
• सर्वकर्मसु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (all + actions)

• विचार्य: having considered
• विचार्य: Kriya-viseshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: वि-चर् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having considered/reflected’

• आर्य: O noble one
• आर्य: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: आर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन

• शुभोदर्कम्: having auspicious outcome
• शुभोदर्कम्: Karma (Object-complement/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ + उदर्क (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शुभः उदर्कः यस्य/शुभ-फल-युक्तम्)

• मतम्: opinion, counsel
• मतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मत (प्रातिपदिक; √मन् ‘to think’ से निष्पन्न)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• आख्याहि: tell, declare
• आख्याहि: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• सत्तम: O best of the good
• सत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन; ‘सत्’ + तम (superlative)

Speaker

Rājā (King)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A thoughtful king, hands folded, sits slightly bowed before a serene brāhmaṇa-sage in a Kāśī setting; the atmosphere is quiet, with distant ghāṭa steps and a suggestion of the Gaṅgā beyond, emphasizing inner turning and request for auspicious counsel.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dispassion arises, one should seek śubha-upadeśa (auspicious guidance) from a noble, wise person.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is Kāśī’s sacred discourse, but this verse does not name a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it requests dharmic guidance aimed at auspicious spiritual outcome.