Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

Devanagari script

चरिष्यंतोऽत्र परितो मुक्तिमंडपमुत्तमम् । जिताहारान्सनियमान्कामक्रोधपराङ्मुखान्

Transliteration

cariṣyaṃto'tra parito muktimaṃḍapamuttamam | jitāhārānsaniyamānkāmakrodhaparāṅmukhān

Translation

Họ sẽ cư trú và đi lại nơi đây, quanh Muktimaṇḍapa tối thắng—tiết chế ăn uống, giữ giới luật và hạnh nguyện, quay lưng với dục vọng và sân hận.

Word by Word

• चरिष्यन्तः: intending to wander, about to move
• चरिष्यन्तः: Karta (Subject)
• Type: Verb
• Root: √चर् (धातु) → चरिष्यत् (कृदन्त)
• Form: भविष्यत्कृदन्त (शतृ-प्राय/ भविष्यत् active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'ते' (पूर्वश्लोक) इत्यस्य विशेषणम्

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक/adverb of place)

• परितः: around, all around
• परितः: Kriya-visheshaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: परितः (अव्यय)
• Form: अव्यय (उपसर्गार्थ/क्रियाविशेषण; 'around')

• मुक्ति-मण्डपम्: the liberation-pavilion (Mukti-maṇḍapa)
• मुक्ति-मण्डपम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक) + मण्डप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मुक्तेः मण्डपः)

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'मण्डपम्' इत्यस्य विशेषणम्

• जित-आहारान्: having conquered their diet (self-restrained in food)
• जित-आहारान्: Karma (Object; predicate accusative)
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त; √जि) + आहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (जितः आहारः येषाम्)

• स-नियमान्: with observances, disciplined
• स-नियमान्: Karma (Object; predicate accusative)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपपद) + नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (नियमैः सह = with disciplines)

• काम-क्रोध-पराङ्मुखान्: turned away from desire and anger
• काम-क्रोध-पराङ्मुखान्: Karma (Object; predicate accusative)
• Type: Adjective
• Root: काम (प्रातिपदिक) + क्रोध (प्रातिपदिक) + पराङ्मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (कामक्रोधयोः पराङ्मुखाः = turned away from desire and anger)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Muktimaṇḍapa (within Kāśī)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: The four roosters now live like ascetics around the Muktimaṇḍapa: calm, restrained, moving in a sacred courtyard; the pavilion glows softly; the atmosphere is serene, with symbols of self-control (water pot, lamps, prayer beads nearby).

Characters & Entities

• Muktimaṇḍapa
• Kāśī-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Near liberation-centered tīrthas, inner discipline—restraint, niyama, and mastery over passion and anger—aligns one with mokṣa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Muktimaṇḍapa in Kāśī, later also famed as Kukkuṭamaṇḍapa.

What ritualistic prescription is mentioned?

A vrata-like discipline: regulated diet (jitāhāra), niyamas, and renunciation of kāma and krodha.