Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 36

Devanagari script

उपेंद्रतप्तानि तपांसि तैश्चिरं स्नाता हि ते चाखिलतीर्थसार्थकैः । स्नात्वेह ये वै मणिकर्णिका ह्रदे समासते मुक्तिजनाश्रयेक्षणम्

Transliteration

upeṃdrataptāni tapāṃsi taiściraṃ snātā hi te cākhilatīrthasārthakaiḥ | snātveha ye vai maṇikarṇikā hrade samāsate muktijanāśrayekṣaṇam

Translation

Nhờ họ, những khổ hạnh ngang với Upendra như thể đã được tu tập lâu dài; quả thật, họ như đã được tắm gội bằng hiệu lực của mọi thánh địa hợp lại. Ai tắm tại hồ Maṇikarṇikā nơi đây rồi dù chỉ ngồi trong khoảnh khắc tại chốn nương tựa của những người cầu giải thoát, liền đạt được năng lực thanh tịnh ấy.

Word by Word

• उपेन्द्रतप्तानि: austerities performed by Upendra
• उपेन्द्रतप्तानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उपेन्द्र (प्रातिपदिक) + तप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √तप्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; बहुवचन (Nom./Acc. pl.); तत्पुरुषः (उपेन्द्रेण तप्तानि)

• तपांसि: austerities
• तपांसि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; बहुवचन (Nom./Acc. pl.)

• तैः: by those (austerities)
• तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया; बहुवचन (Instr. pl.)

• चिरम्: for long
• चिरम्: Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (for a long time)

• स्नाताः: (they are) bathed
• स्नाताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √स्ना (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन (Nom. pl.; ‘having bathed’)

• हि: indeed
• हि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक निपात (indeed)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन (Nom. pl.)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and)

• अखिलतीर्थसार्थकैः: by (means that) make all pilgrimages fruitful
• अखिलतीर्थसार्थकैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + सार्थक (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन (Instr. pl.); बहुपद-तत्पुरुषः (अखिलैः तीर्थैः सार्थकैः/सार्थकत्वकरैः)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: √स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Gerund/Absolutive); अव्ययभाव (having bathed)

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• ये: who
• ये: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन (Nom. pl.)

• वै: indeed
• वै: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक निपात (indeed)

• मणिकर्णिका: of Maṇikarṇikā
• मणिकर्णिका: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मणिकर्णिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; एकवचन (Gen. sg.; qualifying ‘ह्रदे’)

• ह्रदे: in the lake/pond
• ह्रदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ह्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन (Loc. sg.)

• समासते: sit, abide
• समासते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + √आस् (धातु)
• Form: लट् (Present); प्रथमपुरुष; बहुवचन; आत्मनेपद (3rd pl. pres. Ā.)

• मुक्तिजनाश्रये: in the refuge of the liberated ones
• मुक्तिजनाश्रये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक) + आश्रय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन (Loc. sg.); बहुपद-तत्पुरुषः (मुक्तिजनानाम् आश्रयः)

• क्षणम्: for a moment
• क्षणम्: Kala-adhikarana (Duration/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया; एकवचन (Acc. sg.; duration)

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇikarṇikā-hrada (Maṇikarṇikā-kuṇḍa)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Acyuta (Viṣṇu)

Visual Art Cues

Scene: Maṇikarṇikā pool shimmering beside the Ganga; a pilgrim bathes, then sits in still contemplation near a luminous ‘mukti-āśraya’ spot. A faint vision of Viṣṇu as Upendra performing tapas appears as a comparative motif, dissolving into the pool’s radiance.

Characters & Entities

• Śiva
• Upendra (Viṣṇu)
• Maṇikarṇikā
• Tīrthas
• Mukti-jana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s Maṇikarṇikā is portrayed as a concentrated field of merit where bathing and even brief abiding equals vast tapas and tīrtha-fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Maṇikarṇikā-hrada (the Maṇikarṇikā sacred pool/ford) in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at Maṇikarṇikā-hrada, followed by sitting/abiding even briefly at the mukti-janāśraya (refuge associated with liberation-seekers/liberated ones).