Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 53

Devanagari script

एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च । उपवासेन चैकेन पादकृच्छ्रः प्रकीर्तितः

Transliteration

ekabhaktena naktena tathaivāyācitena ca | upavāsena caikena pādakṛcchraḥ prakīrtitaḥ

Translation

Ăn chỉ một bữa mỗi ngày, chỉ dùng vào ban đêm, sống nhờ thức ăn không cầu xin, rồi nhịn ăn trọn một ngày—điều ấy được tuyên xưng là hạnh Pāda-Kṛcchra.

Word by Word

• एक-भक्तेन: with one meal (a day)
• एक-भक्तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक) + भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (भक्त-शब्दः), तृतीया (3), एकवचन; तत्पुरुषः (एकं भक्तं यस्य/एकभक्तम्—one meal)

• नक्तेन: with (food taken) at night
• नक्तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; ‘by night/at night’ अर्थे (night-meal regimen)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय/सादृश्यार्थे

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारणार्थक

• आयाचितेन: with begged-for (food)
• आयाचितेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आ-याचित (प्रातिपदिक; कृदन्त-प्राय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; ‘आयाचित’ = याचित/भिक्षित (begged/asked-for food)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक

• उपवासेन: with fasting
• उपवासेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक

• एकेन: single; one (day)
• एकेन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; विशेषणम् (उपवासेन)

• पाद-कृच्छ्रः: the pāda-kṛcchra (a partial kṛcchra penance)
• पाद-कृच्छ्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक) + कृच्छ्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुषः (पादमात्रः कृच्छ्रः / कृच्छ्रस्य पादः—quarter/partial kṛcchra)

• प्रकीर्तितः: is proclaimed/declared
• प्रकीर्तितः: Kriya (Predicative/विधेय)
• Type: Verb
• Root: प्र-कीर्त् (धातु) + क्त (कृत्प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विधेय (is declared)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya

Visual Art Cues

Scene: A four-panel narrative: (1) one measured daytime meal, (2) a single night meal, (3) humble acceptance of unsolicited alms, (4) complete fasting—ending with the sādhaka in calm meditation before a Śiva shrine by the Gaṅgā.

Characters & Entities

• Skanda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Discipline in eating and voluntary austerity are structured means for purification and self-mastery.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The vow is taught within the Kāśī Khaṇḍa tradition, where observances are especially meritorious in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pāda-Kṛcchra: one-meal day, night-only meal, unsolicited food, and a one-day fast as the concluding limb.