Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

एक एव हि विश्वेशो मुक्तिदो नान्य एव हि । इति ब्रुवाणान्सततं परिनिश्चितमानसान्

eka eva hi viśveśo muktido nānya eva hi | iti bruvāṇānsatataṃ pariniścitamānasān

“Chỉ có Viśveśa là Đấng ban giải thoát—quả thật không ai khác!” Họ luôn nói như vậy, tâm trí kiên định trong niềm xác tín vững bền.

एकःone (alone)
एकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विशेषण
एवindeed/only
एव:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle) — अवधारणार्थक
हिfor/indeed
हि:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle) — हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
विश्वेशःLord of the universe
विश्वेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘विश्वस्य ईशः’
मुक्तिदःgiver of liberation
मुक्तिदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक) + द (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘मुक्तिं ददाति’ इति—दा धातोः (क)
not
:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
अन्यःanother (one)
अन्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘अन्य’ = भिन्नः
एवindeed/only
एव:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle) — अवधारणार्थक
हिindeed
हि:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
इतिthus
इति:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय (quotative)
ब्रुवाणान्speaking/saying
ब्रुवाणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; ‘कथयन्तः’
सततम्constantly
सततम्:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
परिनिश्चितमानसान्whose minds were firmly resolved
परिनिश्चितमानसान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपरि (उपसर्ग) + निश्चित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; ‘निश्चितं मानसं येषाम्’ (बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः, परन्तु रूपतः तत्पुरुष-समासपदम्)

Narrator (contextual; likely Skanda speaking within Kāśīkhaṇḍa)

Tirtha: Avimukta/Viśveśvara (Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage audience

Scene: Devotees in a semicircle before Viśveśvara’s shrine, hands folded, repeating a single refrain about liberation; their faces show calm certainty, with temple lamps illuminating vibhūti-marked foreheads.

V
Viśveśa
M
Mukti (liberation)

FAQs

Single-pointed faith (niścaya) in the Lord of Kāśī as the grantor of mokṣa is upheld as a decisive spiritual orientation.

Viśveśa is the signature deity of Kāśī (Vārāṇasī), pointing to the Kāśī sacred landscape even though the immediate scene is elsewhere.

No explicit ritual; it emphasizes doctrinal affirmation and steadfast devotion.