Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 44›Shloka 53
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 53

Devanagari script

विश्वेशो मुक्तिदो नित्यं मुक्त्यै चोत्तरवाहिनी । आनंदकानने मुक्तिर्मुक्तिर्नान्यत्र कुत्रचित्

Transliteration

viśveśo muktido nityaṃ muktyai cottaravāhinī | ānaṃdakānane muktirmuktirnānyatra kutracit

Translation

Đấng Visvesvara luôn ban sự giải thoát, và dòng sông Hằng chảy về phương Bắc cũng là để giải thoát. Chỉ trong Anandakanana (Rừng An Lạc) mới có sự giải thoát—sự giải thoát không ở nơi nào khác.

Word by Word
विश्वेशःViśveśa (Lord of the universe)
विश्वेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (विश्वस्य ईशः) (Masculine, Nominative, Singular)
मुक्तिदःgiver of liberation
मुक्तिदः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्ति + द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मुक्तिं ददाति इति) (Masculine, Nominative, Singular)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत्; नित्य-भाव (adverbial: always)
मुक्त्यैfor liberation
मुक्त्यै:
Sampradāna (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन (Feminine, Dative, Singular)
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
उत्तरवाहिनीthe north-flowing (river, i.e., Gaṅgā)
उत्तरवाहिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्तर + वाहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः—कर्मधारय (उत्तरं वहति इति) (Feminine, Nominative, Singular)
आनंदकाननेin the forest of bliss (Ānandakānana)
आनंदकानने:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआनन्द + कानन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आनन्दस्य काननम्) (Neuter, Locative, Singular)
मुक्तिःliberation
मुक्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
मुक्तिःliberation
मुक्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; पुनरुक्ति-बल (repetition for emphasis)
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negative particle)
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: elsewhere)
कुत्रचित्anywhere (at all)
कुत्रचित्:
Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकुत्रचित् (अव्यय)
Formअनिश्चित-प्रश्नार्थक/निश्चयार्थक-अव्यय (indefinite adverb: anywhere)
Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ānandakānana (within Kāśī/Avimukta) and Uttaravāhinī Gaṅgā

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Viśveśvara’s shrine radiates above the ghāṭs; Gaṅgā curves in a northward bend; Ānandakānana appears as a lush sacred grove with lamps and devotees—liberation depicted as a beam of light descending upon the pilgrim within this triad.

Characters & Entities
V
Viśveśa (Śiva)
U
Uttaravāhinī Gaṅgā
Ā
Ānandakānana
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Liberation is especially tied to Kāśī through Viśveśa and the sacred Gaṅgā; Ānandakānana is celebrated as the unique mokṣa-seat.

Ānandakānana in Kāśī, along with Viśveśvara and the uttaravāhinī Gaṅgā.

No explicit ritual; the verse identifies the liberating agencies—Viśveśa and the Gaṅgā in Kāśī.

←Previous Verse
Next Verse→