Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 79

Devanagari script

इत्थं धर्मेश माहात्म्यं मया स्वल्पं निरूपितम् । धर्मपीठस्य माहात्म्यं सम्यक्को वेद कुंभज

Transliteration

itthaṃ dharmeśa māhātmyaṃ mayā svalpaṃ nirūpitam | dharmapīṭhasya māhātmyaṃ samyakko veda kuṃbhaja

Translation

Như vậy, ta đã trình bày vắn tắt về đại oai đức của Dharmeśa. Nhưng ai, hỡi Kumbhaja, có thể biết trọn vẹn đại vinh quang chân thật của Dharma-pīṭha?

Word by Word

• इत्थम्: thus
• इत्थम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• धर्मेश: O Dharmeśa
• धर्मेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: धर्मेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• माहात्म्यम्: greatness
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम

• स्वल्पम्: a little
• स्वल्पम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वल्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण

• निरूपितम्: has been described
• निरूपितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + रूप् (धातु) → निरूपित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP), कर्मणि प्रयोग (passive sense)

• धर्मपीठस्य: of the Dharma-seat (Dharmapīṭha)
• धर्मपीठस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धर्म + पीठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष

• माहात्म्यम्: greatness
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• सम्यक्: properly / fully
• सम्यक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• कः: who?
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम (interrogative)

• वेद: knows
• वेद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान/present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कुम्भज: O Kumbhaja (Agastya)
• कुम्भज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कुम्भ + ज (प्रातिपदिक); कुम्भात् जातः
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; पञ्चमी-तत्पुरुष (born from a pot)

Speaker

Skanda (deduced, addressing Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmeśvara / Dharma-pīṭha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Kumbhaja (Agastya)

Visual Art Cues

Scene: A sage-narrator gestures modestly, indicating he has spoken only a little; behind him, a symbolic ‘Dharma-seat’ (pīṭha) near a Śiva shrine radiates, suggesting immeasurable sanctity beyond words.

Characters & Entities

• Dharmeśa/Dharmeśvara
• Dharma-pīṭha
• Agastya (Kumbhaja)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even extensive praise only hints at Kāśī’s dharma-seat; its sanctity is presented as ultimately immeasurable.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmeśa and the broader ‘Dharma-pīṭha’ of Kāśī (the sacred seat/foundation of Dharma).

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is prescribed; the verse serves as a concluding doxology emphasizing the site’s boundless māhātmya.