Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

Devanagari script

तदर्चनात्प्रसीदंति लोकपालाः समृद्धिदाः । धर्मेशात्पश्चिमाशायां धरणीशः प्रकीर्तितः । तद्दर्शनेन धैर्यं स्याद्राज्ये राजकुलादिषु

Transliteration

tadarcanātprasīdaṃti lokapālāḥ samṛddhidāḥ | dharmeśātpaścimāśāyāṃ dharaṇīśaḥ prakīrtitaḥ | taddarśanena dhairyaṃ syādrājye rājakulādiṣu

Translation

Nhờ thờ phụng Ngài, các Lokapāla (hộ thế) hoan hỷ và ban phú quý thịnh vượng. Về phía tây của Dharmeśa được xưng tụng có liṅga mang danh Dharaṇīśa; chỉ cần chiêm bái liṅga ấy, lòng dũng mãnh kiên định liền khởi sinh, nâng đỡ vương quyền, hoàng tộc và đời sống công cộng.

Word by Word

• तत्: from that
• तत्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; सर्वनाम

• अर्चनात्: from worship
• अर्चनात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: अर्चन (प्रातिपदिक; √अर्च् (धातु) + ल्युट्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• प्रसीदन्ति: become pleased
• प्रसीदन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √सद् (धातु) उपसर्गः प्र-
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• लोकपालाः: guardians of the worlds
• लोकपालाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोकपाल (प्रातिपदिक; लोक + पाल)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• समृद्धिदाः: givers of prosperity
• समृद्धिदाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: समृद्धिद (प्रातिपदिक; समृद्धि + द (√दा धातु) )
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (लोकपालाः)

• धर्मेशात्: from (the liṅga/deity) Dharmēśa
• धर्मेशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: धर्मेश (प्रातिपदिक; धर्म + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• पश्चिमाशायाम्: in the western direction
• पश्चिमाशायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पश्चिम-आशा (प्रातिपदिक; पश्चिम + आशा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• धरणीशः: Dharaṇīśa (Lord of the Earth)
• धरणीशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धरणीश (प्रातिपदिक; धरणी + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रकीर्तितः: is proclaimed/celebrated
• प्रकीर्तितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र√कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• दर्शनेन: by seeing
• दर्शनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक; √दृश् (धातु) + ल्युट्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• धैर्यम्: steadfastness/courage
• धैर्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धैर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• स्यात्: would arise/be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• राज्ये: in kingship/realm
• राज्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• राजकुलादिषु: in royal families and the like
• राजकुलादिषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राजकुल-आदि (प्रातिपदिक; राजकुल + आदि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन; 'आदि' समाहार/समुच्चयार्थ

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharaṇīśa-liṅga (west of Dharmeśa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Kumbhaja (Agastya)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-king or householder stands before a small westward shrine of Dharaṇīśa-liṅga near Dharmeśa, offering water and bilva; in the sky, the Lokapālas subtly appear, bestowing prosperity; the devotee’s posture becomes firm and fearless.

Characters & Entities

• Lokapālas
• Dharmeśa
• Dharaṇīśa
• Kāśī (implied sacred geography)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s worship and darśana stabilize worldly life with dhairya (steadfast courage) while also bestowing prosperity through divine guardianship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The liṅga named Dharaṇīśa, located to the west of Dharmeśa within the Kāśī sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Arcana (formal worship) and darśana (reverent viewing) of the liṅga, which yields prosperity and courage.