Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 28›Shloka 50
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 50

Devanagari script

यो धर्मपीठं प्रतिलभ्य काश्यां स्वश्रेयसे नो यततेऽत्र मर्त्यः । कथं स धर्मत्वमिवातितेजाः करिष्यति स्वं कृतकृत्यमेव । त्वया यथाप्ता इह धर्मराज मनोरथास्ते गुरुभिस्तपोभिः । तथैव धर्मेश्वरभक्तिभाजां कामाः फलिष्यंति न संशयोत्र

Transliteration

yo dharmapīṭhaṃ pratilabhya kāśyāṃ svaśreyase no yatate'tra martyaḥ | kathaṃ sa dharmatvamivātitejāḥ kariṣyati svaṃ kṛtakṛtyameva | tvayā yathāptā iha dharmarāja manorathāste gurubhistapobhiḥ | tathaiva dharmeśvarabhaktibhājāṃ kāmāḥ phaliṣyaṃti na saṃśayotra

Translation

Kẻ phàm nhân đã đến Kāśī, nơi ngự của Dharma, mà vẫn không nỗ lực tại đây vì lợi ích tối thượng của mình, thì làm sao hoàn tất bổn phận—há có thể đạt “tính chất Dharma” chỉ nhờ ánh rực của tài lực? Hỡi Dharmarāja, như ngài đã thành tựu các ước nguyện tại đây nhờ khổ hạnh lớn lao, cũng vậy, mọi mong cầu của những người sùng kính Dharmeśvara chắc chắn sẽ kết quả; không còn nghi ngờ gì.

Word by Word
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
धर्मपीठम्seat/center of Dharma
धर्मपीठम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म + पीठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (धर्मस्य पीठम्); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन
प्रतिलभ्यhaving obtained
प्रतिलभ्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootप्रति-√लभ् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त अव्यय (gerund: having obtained)
काश्याम्in Kāśī
काश्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन
स्वश्रेयसेfor his own good
स्वश्रेयसे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootस्व + श्रेयस् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (स्वस्य श्रेयः); नपुंसकलिङ्ग; चतुर्थी विभक्ति; एकवचन; (dative: for one's own welfare)
नnot
न:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (not)
यततेstrives
यतते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√यत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद (strives)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक (how?)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
धर्मत्वम्righteous status
धर्मत्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्मत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; (state of being Dharma/righteousness)
इवas if/like
इव:
Upama (Simile-marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा (like/as if)
अतितेजाःexceedingly radiant
अतितेजाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (अत्यन्तं तेजः यस्य/अतितेजस्); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; (qualifying सः)
करिष्यतिwill make/achieve
करिष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलृट्-लकार (Future); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
स्वम्his own
स्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formसर्वनामवत्; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; (his own)
कृतकृत्यम्one whose duty is fulfilled
कृतकृत्यम्:
Karma-samānādhikaraṇa (Object-complement/कर्मसमनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृत + कृत्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (कृतं कृत्यं यस्य/कृतकृत्यः); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; (as predicate to स्वम्: accomplished)
एवindeed
एव:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (indeed)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया विभक्ति; एकवचन
यथाas
यथा:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (as/just as)
आप्ताःwere obtained
आप्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-√आप् (धातु) → आप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन; (past passive participle used adjectivally: obtained/attained)
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
धर्मराजO Dharmarāja
धर्मराज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootधर्मराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति; एकवचन; (vocative: O Dharmarāja)
मनोरथाःwishes
मनोरथाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् + रथ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (मनसः रथः); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी विभक्ति; एकवचन; (of you/your)
गुरुभिःby great
गुरुभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; बहुवचन; (instrumental plural)
तपोभिःby austerities
तपोभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; बहुवचन; (instrumental plural: by austerities)
तथाso
तथा:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus/so)
एवindeed
एव:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (indeed)
धर्मेश्वरभक्तिभाजाम्of Dharmeshvara's devotees
धर्मेश्वरभक्तिभाजाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधर्मेश्वर + भक्ति + भाज् (धातु) → भक्तिभाज् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formसमासः: (1) षष्ठी-तत्पुरुषः धर्मेश्वरस्य भक्तिः; (2) तत्पुरुषः भक्त्या भाजः/भक्तिं भजते इति; पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; बहुवचन; (genitive plural: of devotees of Dharmeshvara)
कामाःdesires
कामाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन
फलिष्यन्तिwill bear fruit
फलिष्यन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√फल् (धातु)
Formलृट्-लकार (Future); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
नno/not
न:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (not)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Scope/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here/in this matter)
Speaker

Śiva (deduced, addressing Dharmarāja/Dharma)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Dharma-pīṭha) with Dharmeśvara focus

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dharma (Dharmarāja)

Visual Art Cues

Scene: Śiva admonishes that one who reaches Kāśī yet fails to strive for highest good wastes the Dharma-seat; Dharmarāja is recalled performing great tapas and attaining aims; devotees of Dharmeśvara are promised certain fruition.

Characters & Entities
K
Kāśī
D
Dharma-pīṭha
D
Dharmarāja (Yama)
D
Dharmeśvara

FAQs

Having reached Kāśī, one should actively pursue spiritual welfare; devotion to Dharmeśvara is assured to fructify, as demonstrated by Dharmarāja’s tapas.

Kāśī itself is praised as the ‘Dharma-pīṭha’ (seat of Dharma), with Dharmeśvara as its empowering deity.

Tapas (austerity) and dharmeśvara-bhakti (devotional worship) are upheld as the means for attaining desired ends.

←Previous Verse
Next Verse→