Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 53

Devanagari script

त्वयि जीवति दुष्प्राप्यं न किंचिज्जगतीतले । पुनर्दाराः पुनर्मित्रं पुनर्वसु पुनर्गृहम्

Transliteration

tvayi jīvati duṣprāpyaṃ na kiṃcijjagatītale | punardārāḥ punarmitraṃ punarvasu punargṛham

Translation

Chừng nào chàng còn sống, trên mặt đất này không gì thật sự là không thể đạt: vợ có thể có lại, bạn có thể có lại, của cải có thể có lại, và cả mái nhà cũng có thể dựng lại.

Word by Word

• त्वयि: when you (are)
• त्वयि: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष सर्वनाम, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; सति-सप्तमी

• जीवति: (you) live
• जीवति: Kriya (in locative absolute)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; सति-सप्तमी-सम्बद्ध

• दुष्प्राप्यम्: hard to obtain
• दुष्प्राप्यम्: Visheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: दुष् + प्राप्य (कृदन्त; प्राप्/आप् धातु + यत्)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: 'to be obtained'); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation)

• किंचित्: anything
• किंचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किंचित् (सर्वनाम/अव्ययार्थ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; अनिश्चित-प्रमाण (anything)

• जगतीतले: on the surface of the earth
• जगतीतले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जगतीतल (प्रातिपदिक; जगत् + तल)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; तत्पुरुष-समास; अधिकरण

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: again)

• दाराः: wife/wives
• दाराः: Karta (Elliptic: can be obtained)
• Type: Noun
• Root: दार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (बहुवचनान्त), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: again)

• मित्रम्: friend
• मित्रम्: Karta (Elliptic)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: again)

• वसु: wealth
• वसु: Karta (Elliptic)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: again)

• गृहम्: home
• गृहम्: Karta (Elliptic)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

Speaker

Pārāvatī (female pigeon) to her mate (pārāvata) within Skanda’s narration to Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (frame)

Visual Art Cues

Scene: The male pigeon listens; the female speaks with calm clarity. The nest and surrounding world appear fragile against the vast dusk sky, symbolizing impermanence.

Characters & Entities

• Kāśī
• Pārāvatī (pigeon)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Life is the basis for fulfilling duties and aims; protect life first, for worldly supports can be rebuilt if one survives.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is Kāśī in the Skanda Purāṇa’s Kāśī Khaṇḍa, using narrative ethics to support the larger māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.