Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 40

Devanagari script

अपरेद्युरपि श्येनस्तत्र भारशिलातले । कियदंतरमासाद्योपविष्टोऽतिप्रहृष्टवत्

Transliteration

aparedyurapi śyenastatra bhāraśilātale | kiyadaṃtaramāsādyopaviṣṭo'tiprahṛṣṭavat

Translation

Sang ngày hôm sau nữa, chim ưng lại đến đó; tiến đến một khoảng không xa, nó đậu trên mặt tảng đá nặng, như thể vô cùng hoan hỷ.

Word by Word

• अपरेद्युः: the next day
• अपरेद्युः: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अपरेद्युस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (the next day)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अन्वय-निपात (also)

• श्येनः: the hawk
• श्येनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्येन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (there)

• भार-शिला-तले: on the surface of a heavy rock
• भार-शिला-तले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भार (प्रातिपदिक) + शिला (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative; ‘on the surface of the heavy rock’); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन

• कियत्: how much; a little
• कियत्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कियत् (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; परिमाणवाचक-प्रश्न/अनिश्चित

• अन्तरम्: interval; distance
• अन्तरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• आसाद्य: having reached
• आसाद्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: आ- सद् (धातु) → आसाद्य (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
• Form: ल्यप्-अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having reached/approached’

• उपविष्टः: sat down
• उपविष्टः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-विश् (धातु) → उपविष्ट (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अति-प्रहृष्ट-वत्: as if greatly delighted
• अति-प्रहृष्ट-वत्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय) + प्रहृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय (like one greatly delighted)

Speaker

Narrator (within Skanda’s discourse to Agastya, Kāśī Khaṇḍa default attribution)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (frame typical)

Visual Art Cues

Scene: Next day, the hawk returns and perches on a massive rock slab, appearing unusually pleased—an anticipatory tableau.

Characters & Entities

• Śyena (hawk)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Danger often returns repeatedly; vigilance and discernment are essential aspects of dhārmic living.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it is embedded in the Kāśī Khaṇḍa’s broader sacred narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.