Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

प्रतिमासं सदाष्टम्यां चतुर्दश्यां च भामिनि । आयांति सर्वतीर्थानि द्रष्टुं देवं त्रिविष्टपम्

Transliteration

pratimāsaṃ sadāṣṭamyāṃ caturdaśyāṃ ca bhāmini | āyāṃti sarvatīrthāni draṣṭuṃ devaṃ triviṣṭapam

Translation

Hỡi người đẹp, mỗi tháng vào ngày mồng tám và ngày mười bốn âm lịch, mọi tīrtha đều đến để chiêm bái thần Triviṣṭapa.

Word by Word

• प्रति-मासम्: every month
• प्रति-मासम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय) + मास (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययरूपेण प्रयोगः (adverbial: every month)

• सदा: always
• सदा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (always)

• अष्टम्याम्: on the eighth (tithi)
• अष्टम्याम्: Adhikarana (Time-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तिथिवाचक

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth (tithi)
• चतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तिथिवाचक

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• भामिनि: O lovely lady
• भामिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• आयान्ति: come
• आयान्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√या (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• सर्व-तीर्थानि: all sacred fords/pilgrimage places
• सर्व-तीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः—‘सर्वाणि तीर्थानि’

• द्रष्टुम्: to see
• द्रष्टुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive); प्रयोजनार्थः

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• त्रिविष्टपम्: heavenly (Triviṣṭapa-like)
• त्रिविष्टपम्: Karma (Object-complement/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + विष्टप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—‘त्रिविष्टप-सदृशम्/त्रिविष्टप-रूपम्’ (heavenly)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Triviṣṭapa (Kāśī)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: On aṣṭamī and caturdaśī, personified tīrthas—rivers, kuṇḍas, and sacred places—arrive as radiant beings to pay homage to Triviṣṭapa in Kāśī.

Characters & Entities

• Triviṣṭapa
• All tīrthas (sarvatīrthāni)
• Devī (addressed as Bhāminī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time amplifies sacred place: specific tithis are praised as especially potent for darśana in Kāśī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Triviṣṭapa in Kāśī, portrayed as a nexus where all tīrthas converge on key tithis.

What ritualistic prescription is mentioned?

Visit for darśana on Aṣṭamī and Caturdaśī each month.