Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71

Devanagari script

तावद्धमंति संसारे देवा मर्त्या महोरगाः । गौरि यावन्न पश्यंति काश्यां लिंगं त्रिलोचनम्

Transliteration

tāvaddhamaṃti saṃsāre devā martyā mahoragāḥ | gauri yāvanna paśyaṃti kāśyāṃ liṃgaṃ trilocanam

Translation

Hỡi Gaurī, chừng nào chưa được thấy tại Kāśī liṅga của Đấng Tam Nhãn, thì chừng ấy chư thiên, người phàm và các đại xà vẫn còn lang thang, nhọc nhằn trong saṃsāra.

Word by Word

• तावत्: so long
• तावत्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/कालवाचक-अव्यय (until/so long)

• धमन्ति: blow/struggle (lit. blow)
• धमन्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ध्मा (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• संसारे: in worldly existence
• संसारे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संसार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मर्त्याः: mortals
• मर्त्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• महोरगाः: great serpents
• महोरगाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + उरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः—‘महान्तः उरगाः’

• गौरि: O Gaurī
• गौरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• यावत्: until
• यावत्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: सीमावाचक-अव्यय (as long as/until)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• पश्यन्ति: see
• पश्यन्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• त्रिलोचनम्: three-eyed (Trilocana)
• त्रिलोचनम्: Karma (Object-complement/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु/तत्पुरुष-प्रायः—‘त्रीणि लोचनानि यस्य’ (epithet)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Trilocana-liṅga (Kāśī)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Gaurī)

Visual Art Cues

Scene: Beings of three realms—devas, humans, and nāgas—approach a Kāśī shrine and behold the Trilocana liṅga; their fatigue of saṃsāra dissolves into stillness.

Characters & Entities

• Gaurī (Pārvatī)
• Śiva (Trilocana)
• Kāśī
• Devas
• Mortals
• Nāgas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liberation begins with Śiva-darśana; without it, beings remain bound to saṃsāra despite their status.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), specifically the presence of the Trilocana-liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

The core emphasis is darśana (beholding) of the liṅga in Kāśī.