Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 110

Devanagari script

नानावर्णस्वरूपाय वर्णानां पतये नमः । नमस्ते स्वररूपाय नमो व्यंजनरूपिणे

Transliteration

nānāvarṇasvarūpāya varṇānāṃ pataye namaḥ | namaste svararūpāya namo vyaṃjanarūpiṇe

Translation

Kính lễ Ngài, Đấng có tự thể là muôn vàn chữ âm, là Chúa tể của mọi varṇa (âm vị). Kính lễ Ngài trong hình thái svara (nguyên âm), và kính lễ Ngài trong hình thái vyañjana (phụ âm).

Word by Word

• नानावर्णस्वरूपाय: to (him) whose form is of many letters
• नानावर्णस्वरूपाय: Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: नाना (अव्यय) + वर्ण + स्वरूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे (स्वरूप-शब्दः), चतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान), एकवचनम्; समासान्त-पदम्

• वर्णानाम्: of letters
• वर्णानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्

• पतये: to the lord
• पतये: Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम्

• नमः: salutation
• नमः: Kriya (Speech-act/क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक; अव्ययीभाववत् प्रयोगः)
• Form: अव्ययम्; नमस्कारार्थक-निपात (salutatory particle)

• नमः: salutation
• नमः: Kriya (Speech-act/क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक; अव्ययीभाववत् प्रयोगः)
• Form: अव्ययम्; नमस्कारार्थक-निपात

• ते: to you/your
• ते: Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम (enclitic)

• स्वररूपाय: to (him) whose form is sound/vowel
• स्वररूपाय: Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: स्वर + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम्

• नमः: salutation
• नमः: Kriya (Speech-act/क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक; अव्ययीभाववत् प्रयोगः)
• Form: अव्ययम्; नमस्कारार्थक-निपात

• व्यञ्जनरूपिणे: to the one having the form of consonants
• व्यञ्जनरूपिणे: Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: व्यञ्जन + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम्; रूपिन्-प्रत्ययान्त

Speaker

Brahmā (in praise of Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (mantra-kshetra emphasis)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic interlocutors within Kāśī-māhātmya frame

Visual Art Cues

Scene: A cosmic vision where vowels and consonants appear as radiant garlands or glyphs emanating from Śiva, while the devotee offers salutations to each sound-form.

Characters & Entities

• Brahmā
• Śiva
• Varṇa (letters)
• Svara (vowels)
• Vyañjana (consonants)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred sound (śabda) is divine: all speech and mantra ultimately rest in Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī/Ānandavana as the seat where mantra, sound, and Śiva’s presence are especially celebrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is stated; the verse supports mantra-japa and stotra as valid approaches to Śiva.