Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 1

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । त्रिलोचनं समासाद्य देवदेवः षडाननः । जगदंबिकयायुक्तः किं चकाराशु तद्वद

Transliteration

agastya uvāca | trilocanaṃ samāsādya devadevaḥ ṣaḍānanaḥ | jagadaṃbikayāyuktaḥ kiṃ cakārāśu tadvada

Translation

Agastya thưa rằng: Khi đến yết kiến Trilocana, Đấng Chúa tể của chư thiên, bậc Lục Diện, cùng với Jagadambikā, đã lập tức làm điều gì? Xin hãy nói cho ta biết.

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; वक्ता

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• त्रिलोचनम्: Trilocana (three-eyed one, Śiva)
• त्रिलोचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि-लोचन (प्रातिपदिक; त्रि + लोचन)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (समासाद्य)

• समासाद्य: having approached
• समासाद्य: Kriya (Non-finite verbal action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√सद् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); 'having approached'

• देवदेवः: Lord of gods
• देवदेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव-देव (प्रातिपदिक; देव + देव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता (चकार)

• षडाननः: six-faced (Skanda)
• षडाननः: Visheshana (Appositive qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: षट्-आनन (प्रातिपदिक; षट् + आनन)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समानाधिकरण-विशेषण (देवदेवः)

• जगदंबिकया: with Jagadambikā (Mother of the world)
• जगदंबिकया: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: जगत्-अम्बिका (प्रातिपदिक; जगत् + अम्बिका)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सह/साकं-भाव (with Jagadambikā)

• युक्तः: joined/associated
• युक्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (देवदेवः/षडाननः)

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रश्न (interrogative object)

• चकार: did
• चकार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• आशु: quickly
• आशु: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'that' (referring to the act)

• वद: tell (me)
• वद: Prayojaka (Request/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Trilocana Liṅga (Trilocaneśvara)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Skanda (as respondent)

Visual Art Cues

Scene: Agastya, the pot-born sage, asks with folded hands; in a vision-like panel, Skanda with six faces approaches the Trilocana Liṅga, accompanied by the Goddess (Jagadambikā).

Characters & Entities

• Agastya
• Trilocana
• Skanda (Ṣaḍānana)
• Jagadambikā (Pārvatī/Devī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred history is transmitted through humble inquiry; the sage requests the māhātmya of a holy presence in Kāśī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Trilocana in the Kāśī sacred landscape (later identified as a liṅga/holy locus).

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly—this verse initiates the inquiry that frames the forthcoming māhātmya.