Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 90

Devanagari script

एतास्तिस्रः प्रयत्नेन पूज्याः क्षेत्रनिवासिभिः । धनधान्यप्रदाश्चैताः पुत्रपौत्रप्रदा इमाः

Transliteration

etāstisraḥ prayatnena pūjyāḥ kṣetranivāsibhiḥ | dhanadhānyapradāścaitāḥ putrapautrapradā imāḥ

Translation

Ba vị Nữ Thần này, người cư trú trong thánh địa Kāśī phải chí thành nỗ lực mà thờ phụng. Các Ngài ban tài lộc và lương thực, lại ban cả con trai và cháu nội.

Word by Word

• एताः: these
• एताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• तिस्रः: three
• तिस्रः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; ‘three’ (fem. nom. pl.)

• प्रयत्नेन: with effort
• प्रयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘with effort’

• पूज्याः: worthy to be worshipped
• पूज्याः: Vidhaya (Predicate adjective/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) → पूज्य (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: कृत्य-प्रत्यय (यत्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विधेय-विशेषण ‘to be worshipped’

• क्षेत्रनिवासिभिः: by the residents of the sacred area
• क्षेत्रनिवासिभिः: Karta (Agent in passive sense/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र + निवासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (क्षेत्रे निवसन्ति ये)

• धनधान्यप्रदाः: givers of wealth and grain
• धनधान्यप्रदाः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन + धान्य + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; समाहार/द्वन्द्व-पूर्वपद + तत्पुरुष (धनं च धान्यं च प्रददाति)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• एताः: these
• एताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• पुत्रपौत्रप्रदाः: givers of sons and grandsons
• पुत्रपौत्रप्रदाः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र + पौत्र + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; (पुत्रं च पौत्रं च प्रददाति)

• इमाः: these (here)
• इमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśīkṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kāśī residents offering lamps, flowers, and cooked grain to three fierce yet benevolent goddesses in a small shrine; baskets of grain and coins symbolically present; the devīs’ ugra forms softened by blessing gestures.

Characters & Entities

• Kāśī-kṣetra
• Three goddesses (Carmamuṇḍā, Mahāruṇḍā, Cāmuṇḍā—contextual)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship within Kāśī-kṣetra is presented as both dharmic and materially sustaining—supporting household prosperity and lineage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī-kṣetra itself (Vārāṇasī), described as a sacred ‘field’ where resident devotees worship local goddess-forms.

What ritualistic prescription is mentioned?

Prayatnena pūjā—earnest worship of the three goddesses by residents of the sacred area.