Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 6

Devanagari script

यतो यच्च समानीतं यत्र यच्च कृतास्पदम् । कथयिष्याम्यहं नाथ क्षणं तदवधार्यताम्

Transliteration

yato yacca samānītaṃ yatra yacca kṛtāspadam | kathayiṣyāmyahaṃ nātha kṣaṇaṃ tadavadhāryatām

Translation

Từ đâu mỗi nơi được thỉnh về, và ở đâu mỗi nơi được an lập làm chỗ ngự—bạch Đấng Nương Tựa, con sẽ thưa rõ; xin Ngài lắng nghe trong giây lát và lưu tâm.

Word by Word

• यतः: from where
• यतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: यतस् (अव्यय/सम्बन्ध)
• Form: अव्यय; यत्-सम्बन्धी (relative adverb) — 'from where/whence'

• यत्: whatever
• यत्: Karma/Subject (contextual)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• समानीतम्: brought/collected
• समानीतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + नी (धातु) → समानीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) — 'brought together'

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; यत्-सम्बन्धी देशवाचक (relative locative adverb)

• यत्: whatever
• यत्: Karma/Subject (contextual)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• कृतास्पदम्: having obtained/made a place (settled)
• कृतास्पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृत-आस्पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त 'कृत' + तत्पुरुष (आस्पदं कृतम् = having made a place/seat)

• कथयिष्यामि: I will tell
• कथयिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु, णिजन्त)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• नाथ: O Lord
• नाथ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• क्षणम्: for a moment
• क्षणम्: Karma (Object/कर्म) / Kriya-viseshana (Temporal)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; कालपरिमाण (measure of time)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म) (of अवधार्यताम्)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश (demonstrative)

• अवधार्यताम्: let it be heeded/considered
• अवधार्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + धृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive sense) — 'let it be considered/attended to'

Speaker

Nandī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (site-placement discourse)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages/pilgrims (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Nandī standing respectfully before Śiva, gesturing as if pointing to an unseen map; Śiva attentive; scrolls or symbolic map motifs around them.

Characters & Entities

• Nandī
• Śiva (Nātha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is transmitted through attentive listening: the māhātmya is meant to be heard carefully as a guide to holy sites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Kāśī sacred complex (Rudrāvāsa/Kṛttivāsa context) where multiple shrines are said to be established.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa and avadhāraṇa—listening and mindful attention to the sacred account.