Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

Devanagari script

कालंजरान्नीलकंठस्तिष्ठेदत्र स्वयं विभुः । गणेशाद्दंतकूटाख्यात्समीपे भवनाशनः

Transliteration

kālaṃjarānnīlakaṃṭhastiṣṭhedatra svayaṃ vibhuḥ | gaṇeśāddaṃtakūṭākhyātsamīpe bhavanāśanaḥ

Translation

Tại đây, chính Đấng Toàn Năng Nīlakaṇṭha ngự lại sau khi đến từ Kālañjara; và Bhavanāśana cũng ở gần đó, kề bên Gaṇeśa được gọi là Dantakūṭa.

Word by Word

• कालंजरात्: from Kālañjara
• कालंजरात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कालंजर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानार्थः

• नीलकण्ठः: Nīlakaṇṭha (Śiva)
• नीलकण्ठः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नील-कण्ठ (प्रातिपदिक; नील + कण्ठ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयसमासः — ‘नीलः कण्ठः यस्य’ (रूढ-नाम)

• तिष्ठेत्: may stand / is said to abide
• तिष्ठेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक/निजार्थक (emphatic)

• विभुः: the all-pervading lord
• विभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नीलकण्ठस्य विशेषणरूपेण

• गणेशात्: from Gaṇeśa (place/temple)
• गणेशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: गणेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन

• दन्तकूटाख्यातात्: from (the place) called Dantakūṭa
• दन्तकूटाख्यातात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Adjective
• Root: दन्तकूट-आख्यात (प्रातिपदिक; दन्तकूट + आख्यात)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; तत्पुरुषसमासः — ‘दन्तकूट इति आख्यातः’ (नामविशेषण)

• समीपे: near
• समीपे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समीप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• भवनाशनः: the destroyer of worldly existence (Śiva)
• भवनाशनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भव-नाशन (प्रातिपदिक; भव + नाशन)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषसमासः — ‘भवस्य नाशनः’

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nīlakaṇṭha-sthāna; Bhavanāśana; Gaṇeśa Dantakūṭa (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A map-like sacred tableau: Śiva as Nīlakaṇṭha seated/standing in a Kāśī shrine, with a subtle hint of Kālañjara origin; nearby a Gaṇeśa shrine labeled Dantakūṭa; Bhavanāśana liṅga close by, forming a triad of sanctity.

Characters & Entities

• Nīlakaṇṭha
• Kālañjara
• Gaṇeśa (Dantakūṭa)
• Bhavanāśana
• Kāśī (implied context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is portrayed as a living map of divine presence where Śiva and attendant deities are permanently established for devotees’ uplift.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The locale of Nīlakaṇṭha and Bhavanāśana in Kāśī, described relative to Gaṇeśa named Dantakūṭa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse primarily provides sacred-geographical placement to guide pilgrimage and darśana.