Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 50

Devanagari script

तत्प्रासादस्य परितो रुद्राणां कोटिसंमिताः । प्रासादारम्यसंस्थाना निर्मिता रुद्रमूर्तिभिः

Transliteration

tatprāsādasya parito rudrāṇāṃ koṭisaṃmitāḥ | prāsādāramyasaṃsthānā nirmitā rudramūrtibhiḥ

Translation

Khắp quanh ngôi đền ấy, các hình tướng của Rudra đã kiến lập những khuôn viên đền miếu mỹ lệ, số lượng đến một koṭi.

Word by Word

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देशकं (that)

• प्रासादस्य: of the palace/temple
• प्रासादस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रासाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्

• परितः: around
• परितः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: परितः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उपसर्गार्थकं/अव्यय-प्रयोगः (adverb/preposition)

• रुद्राणाम्: of Rudras
• रुद्राणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्

• कोटिसंमिताः: numbering a crore
• कोटिसंमिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कोटि + संमित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (रुद्राणाम्/मूर्तीनाम्); समासः—कोट्या संमिताः (a crore in number)

• प्रासादारम्यसंस्थानाः: having beautiful forms like palaces
• प्रासादारम्यसंस्थानाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रासाद + रम्य + संस्थान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (ते/रुद्राः); समासः—प्रासादे रम्यं संस्थानं येषाम् (अर्थे बहुव्रीहिरपि सम्भवति, परन्तु रूपतः तत्पुरुष-समासप्रायः)

• निर्मिताः: were constructed/created
• निर्मिताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + √मा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; कर्मणि प्रयोगे ‘were made/constructed’

• रुद्रमूर्तिभिः: by Rudra-forms (manifestations of Rudra)
• रुद्रमूर्तिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; समासः—रुद्रस्य मूर्तिः

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahāyogīśvara prāsāda-parisara (Rudra precinct)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Not stated in the provided excerpt

Visual Art Cues

Scene: A grand shrine stands at the center; around it, innumerable delightful enclosures and small temples radiate outward like a mandala, each established by a Rudra-form—suggesting a cosmic city of Śiva.

Characters & Entities

• Rudra
• Kāśī (Vārāṇasī)
• Prāsāda (temple/shrine complex)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is envisioned as a divinely built sacred city, with Rudra’s own manifestations establishing holy structures.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The temple precinct associated with the previously mentioned liṅga/tīrtha context in Rudrasthalī of Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed; the verse describes the sanctified temple environment as part of the māhātmya.