Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 81

Devanagari script

इत्युक्त्वा देवदेवशस्तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ । सविस्मयास्ततो विप्राः प्रातर्याता यथागतम्

Transliteration

ityuktvā devadevaśastasmiṃlliṃge layaṃ yayau | savismayāstato viprāḥ prātaryātā yathāgatam

Translation

Nói xong, Đấng Thần của các thần liền hòa nhập vào chính Liṅga ấy. Bấy giờ các Brāhmaṇa đầy kinh ngạc, đến rạng đông thì ra đi, trở về như lúc đã đến.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरणसूचक

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having said)

• देवदेवः: God of gods
• देवदेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवः)

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी विभक्ति, एकवचन; विशेषण (in that)

• लिङ्गे: in the liṅga
• लिङ्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• लयम्: dissolution; absorption
• लयम्: Karma (Goal/object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• ययौ: went; entered
• ययौ: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सविस्मयाः: astonished
• सविस्मयाः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + विस्मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (विस्मयेन सह)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनन्तरकालवाचक (adverb: then/from there)

• विप्राः: brahmins
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• प्रातर्: in the morning
• प्रातर्: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातर् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb: in the morning)

• याताः: went
• याताः: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (gone)

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Comparative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (as/according as)

• आगतम्: as they had come
• आगतम्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण; नपुंसक-एकवचन-आकारेण अव्ययप्रयोग (adverbial: as (they had) come)

Speaker

Narrator (contextual, immediately following Śiva’s speech)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: (Unnamed) liṅga where Śiva merges

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: After granting boons, Śiva’s form merges into the liṅga; the brāhmaṇas stand astonished, then at dawn depart quietly, the shrine glowing in early light.

Characters & Entities

• Śiva (Devadeva)
• Liṅga
• Brāhmaṇas (vipra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Liṅga is affirmed as Śiva’s living presence; divine speech culminates in sacred immanence within the shrine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The shrine of the Vyāghreśvara Liṅga in Kāśī, where Śiva is said to abide.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse narrates the establishment/abiding of Śiva in the Liṅga and the pilgrims’ departure.