Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 64

Devanagari script

पंगुरन्याभिगमनेऽस्म्यंधोऽन्यपरिवीक्षणे । एक एव भवानीश एककर्ता त्वमेव हि

Transliteration

paṃguranyābhigamane'smyaṃdho'nyaparivīkṣaṇe | eka eva bhavānīśa ekakartā tvameva hi

Translation

Xin cho con què quặt khi muốn đi về điều khác, và mù lòa khi muốn nhìn điều khác. Hỡi Bhavānīśa, chỉ Ngài là Đấng Duy Nhất; chính Ngài là Đấng Tác Thành duy nhất.

Word by Word

• पङ्गुः: lame
• पङ्गुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पङ्गु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• अन्याभिगमने: in approaching another
• अन्याभिगमने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्य + अभिगमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अन्यस्य अभिगमनम्)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन

• अन्धः: blind
• अन्धः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• अन्यपरिवीक्षणे: in looking at another
• अन्यपरिवीक्षणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्य + परिवीक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अन्यस्य परिवीक्षणम्)

• एकः: one
• एकः: Pratipādya (Predicate/प्रत्ययार्थ)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• एव: alone/indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपात

• भवानीश: O Lord of Bhavānī
• भवानीश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भवानी + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भवान्याः ईशः)

• एककर्ता: the sole doer
• एककर्ता: Pratipādya (Predicate/प्रत्ययार्थ)
• Type: Noun
• Root: एक + कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (एकः कर्ता)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपात

• हि: for/indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थ-निपात

Speaker

Jaigīṣavya (addressing Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim with a staff stands at a crossroads in Kāśī lanes; all side paths fade into darkness while one radiant path leads to a Śiva shrine; the pilgrim’s eyes are gently veiled, symbolizing ‘blind to other sights,’ and feet bound to the single path.

Characters & Entities

• Bhavānīśa (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse teaches exclusive reliance on Śiva and the insight that all agency ultimately belongs to the One Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the implied sacred setting, where devotion culminates in recognition of Śiva’s singular lordship.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a devotional resolve (inner vrata) of turning away from all distractions.