Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 29

Devanagari script

यं वाचो न विशंतीशं मनतीह मनो न यम् । मनो गिरामतीतं तं कः स्तोतुं शक्तिमान्भवेत्

Transliteration

yaṃ vāco na viśaṃtīśaṃ manatīha mano na yam | mano girāmatītaṃ taṃ kaḥ stotuṃ śaktimānbhavet

Translation

Lời nói chẳng thể chạm vào Đấng Chúa Tể ấy; ngay cả tâm trí nơi đây cũng không thể thấu hiểu Ngài. Ngài vượt ngoài cả tâm và ngôn—ai mới thật có năng lực tán dương Ngài?

Word by Word

• यम्: whom
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)

• वाचः: words/speech
• वाचः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (not)

• विशन्ति: enter/reach
• विशन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-विश् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद; √विश् with उपसर्ग वि

• ईशम्: the Lord
• ईशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)

• मनति: thinks/conceives
• मनति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; √मन्—मनति (thinks/reflects)

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• मनः: mind
• मनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (not)

• यम्: whom
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)

• मनः: mind
• मनः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)

• गिराम्: of words/speeches
• गिराम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी (Genitive, 6th), बहुवचन (Plural)

• अतीतम्: gone beyond / transcending
• अतीतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति-इ (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त (past participle): अतीत (gone beyond)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)

• कः: who
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)

• स्तोतुम्: to praise
• स्तोतुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive)

• शक्तिमान्: capable
• शक्तिमान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शक्तिमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)

• भवेत्: could be / would become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; √भू—भवति

Speaker

Agnibiṃdu

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśīkṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A hush falls over a Kāśī temple courtyard; devotees stand in silent añjali; a luminous, formless radiance suggests the Lord beyond mind and speech; the scene emphasizes sacred silence.

Characters & Entities

• Īśa (Lord)
• Mind (manas)
• Speech (vāc)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Divine cannot be reduced to concepts; devotion and surrender remain meaningful even when comprehension fails.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The hymn belongs to the Kāśīkhaṇḍa setting, associated with worship near Pañcanadā.

What ritualistic prescription is mentioned?

No; the verse is a theological declaration within a stotra.