Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 92

Devanagari script

इत्येकदेशः कथितो भानुलोकस्य सत्तम । महातेजोनिधेरस्य कोविशेषमवैत्यहो

Transliteration

ityekadeśaḥ kathito bhānulokasya sattama | mahātejonidherasya koviśeṣamavaityaho

Translation

Hỡi bậc hiền đức tối thượng, chỉ một phần nhỏ của cõi Mặt Trời đã được thuật lại; ai có thể thấu hiểu trọn vẹn sự vĩ đại của kho tàng đại quang minh này?

Word by Word

• इति: thus
• इति: Vākyasaṃbandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उद्धरण/समाप्तिसूचक particle): ‘thus’

• एकदेशः: a portion
• एकदेशः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक) + देश (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (एकः देशः = one part/portion); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कथितः: has been described
• कथितः: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु) → कथित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘has been told’

• भानुलोकस्य: of the Sun-world
• भानुलोकस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (भानोः लोकः); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• सत्तम: O best one
• सत्तम: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + तमप् (तद्धित) → सत्तम
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; ‘O best of the good’

• महातेजोनिधेः: of the treasure of great radiance
• महातेजोनिधेः: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (महत्तेजसां निधिः = treasure of great splendor); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• कः: who
• कः: Kartṛ (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक

• विशेषम्: the full distinction/speciality
• विशेषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अवैति: understands
• अवैति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + इ (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘understands/knows’

• अहो: alas!/indeed!
• अहो: Vākyālaṅkāra (Exclamation)
• Type: Indeclinable
• Root: अहो (अव्यय)
• Form: अव्यय (विस्मय/उद्गार interjection): ‘ah!/indeed!’

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhānu-loka / Sūrya-loka

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (explicit vocative ‘sattama’ suggests a revered listener)

Visual Art Cues

Scene: A sage-narrator gestures toward an immense, blinding solar expanse; the scene fades into radiance, indicating that only a fragment can be spoken.

Characters & Entities

• Bhānu-loka
• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine realms and divine glory exceed ordinary speech; Purāṇic praise is intentionally inexhaustible.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage sits within the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī discourse, while praising the vastness of Sūrya’s realm.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it concludes a phalaśruti section by emphasizing the immeasurable greatness of Sūrya-loka.