Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 18

Devanagari script

एकमेव हि जानंति कुलपूज्यो हि यो द्विजः । तस्मै गाः संप्रयच्छंति मन्यंते तद्वचःस्फुटम्

Transliteration

ekameva hi jānaṃti kulapūjyo hi yo dvijaḥ | tasmai gāḥ saṃprayacchaṃti manyaṃte tadvacaḥsphuṭam

Translation

Họ chỉ biết một điều: vị dvija được dòng tộc tôn kính là bậc đáng được kính lễ. Họ dâng bò cho vị ấy và thọ nhận lời dạy của ngài như minh bạch, có thẩm quyền.

Word by Word

• एकम्: one (thing/person)
• एकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; कर्मपदम् (वस्तु)

• एव: only
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपातः

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चये निपातः (particle: indeed/for)

• जानन्ति: they know
• जानन्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्

• कुलपूज्यः: worthy of family reverence
• कुलपूज्यः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुल (प्रातिपदिक) + पूज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पूज् + यत्)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्; समासः: कुले पूज्यः (worthy of worship in the family)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (indeed)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• द्विजः: a brāhmaṇa (twice-born)
• द्विजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्

• गाः: cows
• गाः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• संप्रयच्छन्ति: they give/offer
• संप्रयच्छन्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + यम्/यच्छ् (धातु; √यम्)
• Form: लट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; उपसर्गौ सम्, प्र

• मन्यन्ते: they think/consider
• मन्यन्ते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम; (वचःस्फुटम् इति विशेष्यं प्रति)

• वचःस्फुटम्: clear word/speech
• वचःस्फुटम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक) + स्फुट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: स्फुटं वचः (clear speech/word)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Villagers approach a revered dvija seated on a simple seat; they offer cows with decorated horns; the dvija speaks calmly; listeners attentive, hands folded.

Characters & Entities

• Dvija
• Go-dāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honor worthy spiritual custodians and support them through dāna; right guidance is treated as authoritative when rooted in dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī setting, but it does not name a particular tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Go-dāna is explicitly mentioned: offering cows to the revered dvija.